Teleskop Hubble'a daje szansę nie tylko na ujrzenie, jak odległe obiekty wyglądają z bliska, ale także na zaobserwowanie, jak zmieniają się wraz one z upływem czasu. Dzięki temu niezwykłemu urządzeniu możemy zobaczyć na przykład jak zmieniła się „kultowa”, bardzo znana Mgławica Kraba. W ostatnich dniach NASA pokazała zdjęcia mgławicy wykonane przez Hubble'a z lat 1999/2000 oraz z roku 2024. Na fotografiach widać, jak mgławica zmieniła się zaledwie przez pół wieku.
Znana od tysiąca lat
W roku 1054 supernowa w gwiazdozbiorze Byka była widoczna codziennie przez kilka tygodni. Wydarzenie to zostało odnotowane przez kronikarzy japońskich, chińskich i arabskich. To wydarzenie astronomiczne przestało być później widoczne, ale pozostaje jedną z najlepiej udokumentowanych eksplozji kosmicznych w historii ludzkości.
Kilka wieków po spektakularnej eksplozji, w połowie XVIII wieku, w gwiazdozbiorze Byka odkryto Mgławicę Kraba. W latach 50. XX wieku Edwin Hubble powiązał Mgławicę Kraba z supernową z 1054 roku. Niepodważalnym dowodem było odkrycie pulsara, czyli szybko rotującej gwiazdy neutronowej, typowej pozostałości po supernowej, którą dostrzeżono w centrum Mgławicy Kraba
Pulsar „napędzał” ekspansję mgławicy przez kilkadziesiąt lat do czasu, gdy mgławicę sfotografowano po raz pierwszy przy pomocy Kosmicznego Teleskopu Hubble'a. Najnowsze obserwacje tego obiektu kosmicznego wykonane przez teleskop, opublikowane na początku tego roku w czasopiśmie „The Astrophysical Journal”, pozwoliły astronomom zmierzyć ruch wokół mgławicy.
Różnice między zdjęciami z lat 1999/2000 a rokiem 2024 są niewielkie, ale widać na nich, że włókna wokół mgławicy rozszerzają się. Ekspansja jest napędzana przez fale uderzeniowe z eksplozji supernowej. To źródło energii wciąż oświetla jej świecące włókna.
Zdjęcia, wykonane przy użyciu kamery szerokokątnej 3 o wysokiej rozdzielczości, zainstalowanej przez astronautów w 2009 roku, pozwalają naukowcom dostrzec trójwymiarowe struktury i detale. Niebieskie obszary oznaczają najgorętszy gaz o najniższej gęstości, a żółte i czerwone tony ujawniają naelektryzowaną siarkę i tlen (co ważne, zdjęcie z lat 1999/2000 także zostało przetworzone, aby dopasować je do rozdzielczości kamery szerokokątnej 3.
Teleskop Hubble'a nie jest jedynym teleskopem, któremu udało się uchwycić tę pozostałość po supernowej sprzed tysiąca lat. W 2023 roku Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba również wykonał niezwykle szczegółowe zdjęcie Mgławicy Kraba, co pomogło w mapowaniu pyłu kosmicznego w jej rozszerzającej się powłoce.
Czytaj też:
Kosmiczna latarnia morska. Sygnał, który dotarł do Ziemi ma 8 mld latCzytaj też:
Pierwsza taka obserwacja. Zderzające się planety widziane "na żywo"Czytaj też:
"To nie czarne dziury". Małe czerwone kropki odkryte przez teleskop Webba