Biografia Najświętszej Maryi Panny. Od wniebowzięcia do współczesności.

Ks. prof. Zwoliński przywołuje maryjne modlitwy (w tym różaniec i szkaplerz) a także wielkie interwencje Królowej, objawienia i spektakularne cuda, najróżniejsze nabożeństwa maryjne oraz wizerunki Maryi słynące łaskami.

Autor tłumaczy nam znaczenie teologiczne oraz tło historyczne wydarzeń, w których uczestniczyła Najświętsza Maryja Panna, oraz duchowe skutki interwencji maryjnej w różnych częściach świata.

Niniejszy tekst to fragment książki ks. prof. Andrzeja Zwolińskiego pt. „Ilustrowana biografia Najświętszej Maryi Panny. Tom 2 Od wniebowzięcia do współczesności”, wyd. Fronda

Adwent

Nie istnieje odrębny, autonomiczny kalendarz świąt maryjnych. Jednak obecność Maryi w życiu liturgicznym Kościoła zaznacza się w ramach celebracji kolejnych wydarzeń z historii zbawienia.

W sposób wyjątkowy – obszerny i głęboki – Maryja jest obecna w uroczystej celebracji adwentu. To w Kościołach chrześcijańskich okres liturgiczny trwający od nieszporów czwartej z kolei niedzieli poprzedzającej Boże Narodzenie aż do zmierzchu 24 grudnia. W pierwszą niedzielę adwentu rozpoczyna się rok liturgiczny zarówno u katolików, jak i u ewangelików.

Łacińskie słowo adventus jest złożone z dwóch elementów: ad – „do” – i venio – „przychodzę”. Adwent jest więc przyjściem, specyficzną wizytą. Cząstka ad podkreśla, że to nie ma być jedynie „wizyta”, ale „przyjście do” – do nas, do każdego z ludzi, przyjście, które buduje spotkanie osób.

Początki adwentu łączą się z obchodzonymi przez chrześcijan świętami Bożego Narodzenia około drugiej połowy IV wieku. Pierwsze ślady adwentowej liturgii pojawiają się w modlitwach Kościoła hiszpańskiego i galijskiego. Synod w Saragossie w 380 roku polecił wiernym codzienną gorliwą obecność w kościołach, bez opuszczenia chociażby jednego dnia w okresie między 17 grudnia a 6 stycznia. Adwent miał wówczas charakter pokutny i ascetyczny. Inni historycy liturgii wskazują, że obchodzenie adwentu zaczęto w V wieku, gdy biskup Perpetuus z Tours zdecydował, że – począwszy od wspomnienia św. Marcina (11 listopada) do świąt Bożego Narodzenia – należy utrzymywać post trzy razy w tygodniu. Nie jest jednak pewne, czy ta decyzja przekroczyła granice diecezji galijskiej przed VI wiekiem. Właśnie dopiero w VI stuleciu zaczęto obchody adwentu w Rzymie, gdzie przyjął on charakter radosnego oczekiwania na przyjście Pana, bez postów czy innych praktyk pokutnych. Papież Grzegorz Wielki ujednolicił zalecenia dotyczące adwentu, określając jego trwanie na cztery tygodnie, podczas których wierni mają czas na rozmyślanie związane z oczekiwaniem na Boże Narodzenie oraz eschatologiczne przyjście Chrystusa na końcu czasów. Ostatecznie gregoriańska idea reformy adwentu została przyjęta na synodzie w Orleanie w 999 roku.

W okresie adwentu liturgia często zwraca uwagę na osobę błogosławionej Dziewicy, przypominając kobiety ze Starego Testamentu, które były Jej figurą zapowiadającą posłannictwo, wysławiając postawę pokory i wiary oraz ukazując Jej obecność we wszystkich wydarzeniach łaskawości Bożej. Dodatkowo w pobożności ludowej obecność Maryi jest przywoływana w licznych lokalnych nabożeństwach – np. w nowennie przed świętem Jej Niepokalanego Poczęcia czy przed Bożym Narodzeniem.

Do symbolicznych zwyczajów adwentu należą:

◗ Wieniec adwentowy – w formie okręgu, zbudowany z gałązek choinki, jodły lub sosny, na których umieszcza się cztery świece symbolizujące cztery niedziele adwentu. Każdej niedzieli zapala się kolejną świecę: pierwsza to świeca pokoju; druga – wiary; trzecia – miłości; czwarta – nadziei. Tradycja ustawiania wieńców w domach i w kościołach sięga ok. 1830 roku. Zrodziła się w Niemczech (niem. Adventskranz), a pomysłodawcą tego zwyczaju był protestancki teolog Jan Henryk Wichern, żyjący w Hamburgu. Elementy wieńca symbolizują wspólnotę oczekującą w nadziei, miłości i wierze na przyjście Pana Jezusa. Zielone gałązki są znakiem nadziei, świece – nadchodzącej

Światłości, a sam wieniec w postaci kręgu – powracającego cyklu życia. Całość przywołuje kolejne etapy oczekiwania Maryi na Narodzenie Syna.

◗ Kalendarz adwentowy – służący do odliczania dni od pierwszego dnia adwentu lub 1 grudnia do Wigilii Bożego Narodzenia. Pomysł ten zrodził się w XIX wieku wśród niemieckich luteranów. Obecnie jest pielęgnowany w wielu rodzinach chrześcijańskich na całym świecie. Niekiedy ma postać drabiny, po której „schodzi” do ludzi figurka symbolizująca nadchodzącego Jezusa – Maryja jest Jego drogą.

◗ Lampion adwentowy – rodzaj lampki wykonanej w kształcie zamkniętego czworoboku, którego ścianki przypominają mury gotyckich katedr z witrażami i symbolami chrześcijańskimi lub ze scenami biblijnymi. Wewnątrz umieszcza się świecę lub małą żarówkę na baterię. Lampiony zapala się podczas pierwszej części Mszy roratnej, gdy cała świątynia jest pogrążona w ciemności. To symbol z przypowieści Jezusa o roztropnych pannach, które z płonącymi lampionami oczekują na przyjście Oblubieńca (Mt 25,1–13). Ową „mądrą Panną”, najbardziej gotową na przyjście Pana, jest Maryja.

◗ Świeca roratna (roratka) – symbol Najświętszej Maryi Panny, która niesie ludziom Chrystusa, prawdziwą Światłość. Umieszcza się ją w prezbiterium obok głównego ołtarza lub ołtarza Matki Bożej. Przewiązuje się ją niebieską lub białą kokardą – symbolem niepokalanego poczęcia Najświętszej Maryi Panny.

◗ Wędrująca figura Matki Bożej – zwyczaj praktykowany w wielu polskich parafiach. Polega na przenoszeniu figury Matki Bożej z kościoła po roratach do domu, z którego dziecko wylosowało ten przywilej, po wcześniejszym oddaniu do koszyczka przy ołtarzu serduszka z wypisanym dobrym uczynkiem spełnionym konkretnego adwentowego dnia. Najczęściej figurę przyjmuje się na jeden dzień, podczas którego rodzina stara się celebrować tzw. rodzinną liturgię (wspólną modlitwę dzieci i starszych, niekiedy także sąsiadów, różaniec, pogawędkę religijną – czyli domową katechezę, śpiew pieśni adwentowych i maryjnych, czytanie Pisma Świętego). To znak zaproszenia Maryi do domów rodzin z danej parafii.

Cały adwent, jak Stary Testament, zmierza do Chrystusa. Czekanie na Niego wymaga „dobrej widoczności”, aby Go nie przeoczyć pośród wielu obrazów i widoków, z którymi człowiek styka się na co dzień. Stąd zrodziła się idea rekolekcji adwentowych jako czasu „przecierania oczu”, by uczynić swe kroki prowadzącymi w dobrą stronę.

Adwent jest bowiem szansą na znalezienie prawdziwej mądrości, która polega na sztuce dobrego życia dającego każdemu człowiekowi prawdziwe szczęście. Bo istotnie człowiek całym swym życiem czeka na niebo. Święty Jan Paweł II uczył: „Jeśli ktoś lub coś każe ci sądzić, że jesteś już u kresu, nie wierz w to! Jeśli znasz odwieczną Miłość, która cię stworzyła, to wiesz także, że w twoim wnętrzu mieszka dusza nieśmiertelna. (…) Całość twojego życia sięga nieskończenie dalej niż jego granice ziemskie: Czeka cię niebo”. Adwent jest czasem reformy życia i kształtowania w sobie „nowego człowieka” (por. Ef 4,24; Kol 3,10). Liturgia Kościoła wspomaga jednostki w tej zadumie, przybliżając na nowo swym wiernym fundamentalne prawdy wiary, wskazując na jej podstawy i początki. Treści katechizmowe przypominają tajemnicę grzechu pierworodnego oraz jego skutków – jakie nieposłuszeństwo pierwszych rodziców sprowadziło na cały rodzaj ludzki – oraz ukazują Maryję jako wzór i znak pokonania grzechu.

Cała liturgia adwentu stanowi wezwanie do przeżywania pewnych uzasadnionych postaw chrześcijańskich, takich jak: czujność i radość oczekiwania, nadzieja, nawrócenie i ubóstwo. Czujność i radosne oczekiwanie powinny zawsze cechować chrześcijanina i Kościół. Bowiem Bóg Objawienia jest Bogiem obietnicy, który w Chrystusie ukazał całą swoją wierność wobec człowieka: „Ile tylko obietnic Bożych, wszystkie w Nim są «tak»” (2 Kor 1,20). Przy ostatecznym wypełnieniu się historii wszelkich obietnic Bożych, u kresu czasów, okaże się, że przedmiotem obietnic jest sam Bóg. Człowiek jest wezwany do oglądania Go „twarzą w twarz”, w całym bogactwie Jego łaski (por. 1 Kor 13,8–12). Cała liturgia adwentu rozbrzmiewa obietnicami Boga, przede wszystkim wypowiadanymi głosem Izajasza, który wskrzesza nadzieje Izraela. Liturgia nie jest jednak jedynie wspomnieniem nadziei Izraela i jej wskrzeszeniem, lecz przeżywaniem jej na głębszym poziomie, ze świadomością jej spełnienia. Nadzieja Kościoła jest bowiem spełnioną nadzieją Izraela, wypełnioną w Chrystusie.

Chrześcijanie dobrze wiedzą, że poza czasem, który Grecy określali terminem chronos – czas odmierzany zegarami wodnymi, piaskowymi, słonecznymi czy mechanicznymi lub elektronicznymi, istnieje czas kairos – czas do wyzyskania, skorzystania z niego w najlepszy możliwy dostępny człowiekowi sposób. Kairos to czas dla dobra, zapisania w nim darów dla świata i ludzi.

Refleksja adwentowa wskazuje na Maryję jako Tę, poprzez którą dla ludzi otworzyła się epoka kairos – czasu łaski i zbawienia.

Niniejszy tekst to fragment książki ks. prof. Andrzeja Zwolińskiego pt. „Ilustrowana biografia Najświętszej Maryi Panny. Tom 2 Od wniebowzięcia do współczesności”, wyd. Fronda

Czytaj też:
Ikona, która może wszystko Czytaj też:
Przymierze, które dzieli Czytaj też:
Koneczny: O wielości cywilizacji