Podziemie niepodległościowe pod okupacją sowiecką zaczęto tworzyć niemal natychmiast po ustaniu walk z dwoma najeźdźcami. W odróżnieniu od okupacji niemieckiej powstawało ono jednak w zupełnie odmiennych warunkach. Inna struktura narodowościowa sprawiała, że działalność polskiej konspiracji była od początku skazana na otoczenie w znacznym stopniu nie tylko obojętne, lecz także często wrogie. Groźniejszym było jednak lekceważenie okupanta, co tylko w pewnym stopniu można uzasadnić całkowitą niewiedzą o metodach działania sowieckiego aparatu represji. Dlatego niezwykle sprawne uderzenia w podziemie, wsparte wykorzystaniem licznej agentury ułatwiały także dość umowne na początku okupacji przestrzeganie zasad konspiracyjnych w powstających organizacjach. W znacznej części wyjaśnia to sparaliżowanie już po kilku miesiącach wszelkich form polskiej aktywności niepodległościowej, której dodatkowy cios zadały deportacje ludności z 1940 r., niszczące bazę społeczną oporu.

Pełnomocnictwa

Głównym ośrodkiem konspiracji pod okupacją sowiecką był Lwów, gdzie jej zręby powstały już w chwili poddania miasta Armii Czerwonej. 22 września 1939 r. dawni oficerowie legionowi, generałowie WP Mieczysław Boruta-Spiechowicz i Marian Januszajtis, rozpoczęli tworzenie Polskiej Organizacji Walki o Wolność. Inną konspirację zainicjował płk Władysław K. Żebrowski i to on otrzymał wkrótce pełnomocnictwo do utworzenia Związku Walki Zbrojnej na terenie Polski południowo-wschodniej. Przekazał je Żebrowskiemu w końcu 1939 r. emisariusz władz polskich na uchodźstwie Tadeusz Strowski, jak się okazało osoba przypadkowa, której zachowanie niedługo później negatywnie odcisnęło się na lwowskim podziemiu.