Macedońska beczka prochu
  • Arkadiusz KarbowiakAutor:Arkadiusz Karbowiak

Macedońska beczka prochu

Dodano: 
Ohrana - formacja zbrojna Wewnętrznej Macedońskiej Organizacji Rewolucyjnej złożona z macedońskich Bułgarów podczas II wojny światowej
Ohrana - formacja zbrojna Wewnętrznej Macedońskiej Organizacji Rewolucyjnej złożona z macedońskich Bułgarów podczas II wojny światowej Źródło: Wikimedia Commons
Państwa Osi starały się wykorzystać Macedończyków do realizacji swoich własnych interesów. W tej brutalnej grze nie było miejsca na żadne sentymenty

Wiosną 1941 r. Grecja poniosła klęskę w wojnie z państwami Osi. Skutkiem przegranej był podział państwa na trzy strefy okupacyjne. W ten sposób wschodnia część greckiej Macedonii Egejskiej została przydzielona Bułgarom, środkowa Niemcom, a zachodnia Królestwu Włoch. W leżących na zachodzie regionach Kastoria i Florina zamieszkiwała dość liczna, 80-tysięczna społeczność macedońska. Jej funkcjonowanie w państwie greckim, szczególnie w okresie rządów dyktatorskich Joanisa Metaksasa, było naznaczone konfliktem z władzami w Atenach, odnoszącymi się nieufnie do słowiańskiej mniejszości i poddającymi ją różnorakim represjom.

Ten proces zaostrzył się po wybuchu wojny włosko-greckiej. Pojawienie się w kwietniu 1941 r. w zachodniej Macedonii włoskich okupantów i oparcie się przez nich na greckiej administracji kolaboracyjnego rządu kierowanego przez gen. Jeorjosa Tsolakoglu, nie złagodziły napięcia. Włosi, uważający Macedonię Egejską za integralną część Grecji, rywalizujący z Bułgarami (Sofia wysuwała roszczenia wobec całego obszaru greckiej Macedonii) o wpływy na okupowanych terenach Hellady, nie widzieli powodu, by wspierać autonomiczne macedońskie (zasadniczo probułgarskie) środowiska. Ten punkt widzenia zaczął jednak z biegiem czasu ulegać zmianie. Wraz z wystąpieniem pod koniec 1941 r. klęski głodu, w zachodniej Macedonii pojawili się bułgarscy wysłannicy rozdzielający żywność i lansujący probułgarską propagandę. Pod koniec 1942 r. w zachodniej Macedonii zaczęły być widoczne oddziały partyzanckie ELAS (zbrojne ramię EAM – Frontu Wyzwolenia Narodowego), których liczebność systematycznie rosła. Ich aktywność stanowiła dla Włochów coraz większy problem. Oprócz skrajnej lewicy rozwijały się intensywnie struktury greckich ugrupowań nacjonalistycznych. Infiltrowały one administrację grecką, a przede wszystkim żandarmerię, której wielkość m.in. z tego właśnie powodu włoscy okupanci zaczęli ograniczać. W podziemiu niekomunistycznym główną rolę odgrywała powstała 10 lipca 1941 r. w Salonikach struktura YBE, czyli Obrońcy Północnej Grecji (w 1942 r. przekształcona w PAO – Panhelleńską Organizację Wyzwolenia).

Artykuł został opublikowany w najnowszym wydaniu miesięcznika Historia Do Rzeczy.