Modernistyczne Centrum Gdyni osiemnasty polski obiekt uhonorowany w ten sposób i jednocześnie wielki sukces miasta obchodzącego stulecie swojego istnienia.
Gdynia na liście UNESCO
Objęty ochroną obszar obejmuje 87,9 ha gdyńskiego Śródmieścia. Jego granice wyznaczają m.in. ulice Jana z Kolna, Wójta Radtkego i Świętego Piotra od północy, aleja Marszałka Piłsudskiego od południa oraz linia torów kolejowych od zachodu. W opisie UNESCO podkreślono, że „centrum tworzy zwarty, starannie zaplanowany organizm miejski o wyrazistych formach architektonicznych”. Obejmuje najważniejsze osie ulic oraz międzywojenne kwartały zabudowy, które „odzwierciedlają zastosowanie idei modernistycznych na szeroką skalę”. Architektura miasta „ilustruje radykalne zerwanie z historyzmem i proces przekształcenia niewielkiej wsi Gdynia w nowoczesne główne okno na świat odrodzonej Polski”.
Ambasador Mariusz Lewicki, Stały Przedstawiciel RP przy UNESCO, zwrócił uwagę, że doceniono nie tylko wyjątkowy projekt urbanistyczny, lecz także wysiłki Polski związane z odzyskaniem niepodległości po pierwszej wojnie światowej oraz kilku pokoleń obywateli Gdyni budujących miasto od stu lat.
Gdynia jest uznawana za jeden z najlepiej zachowanych na świecie przykładów nowoczesnego miasta portowego XX wieku. Decyzję o wpisie na Listę UNESCO zadedykowano mieszkańcom miasta. Wiceprezydent Gdyni Oktawia Gorzeńska tuż po głosowaniu powiedziała: „Te chwile dedykujemy wszystkim mieszkankom i mieszkańcom naszego miasta, którzy każdego dnia dbają o to wyjątkowe dziedzictwo i będą je chronić dla wszystkich pokoleń”.
Droga do sukcesu była długa. Gdynia ubiegała się o wpis po raz kolejny, gdyż w 2025 roku otrzymała rekomendację „referral”, co oznaczało konieczność uzupełnienia wniosku. Łącznie starania o wpis na Listę UNESCO trwały ponad 20 lat. Od 2007 roku układ urbanistyczny Śródmieścia Gdyni figuruje w rejestrze zabytków, a od 2015 roku ma status Pomnika Historii.
Polska może obecnie pochwalić się 18 obiektami na Liście UNESCO (to 16 miejsc kulturowych i 2 przyrodnicze). Światowy rejestr obejmuje natomiast blisko 1250 miejsc.
Czytaj też:
Kultowy, historyczny szlak. Mimo swoich trudności przyciąga masę turystów Czytaj też:
Charakterystyczny punkt w panoramie Karkonoszy. 126 lat kultowego budynku Czytaj też:
Kawowa rewolucja. Gdyby nie pierwsza wojna światowa, mało kto znałby tę kawę