„Sukces Powstania Wielkopolskiego i Powstań Śląskich wszedł do powszechnej świadomości. Wielu Polaków zapomina jednak, że kolejnym zwycięskim zrywem w okresie formowania się granic II RP było Powstanie Sejneńskie!

Niepodległościowy zryw zorganizowała Polska Organizacja Wojskowa w kontrze do litewskiej administracji regionu. Litwini zajęli terytorium leżące po polskiej stronie tzw. Linii Focha, wbrew podziałowi Ententy.

Do walki o polskość Sejn i okolic stanęli członkowie POW, dowodzeni przez por. Adama Rudnickiego, a powstańców wsparły oddziały Wojska Polskiego. Pomimo tego, że miasto przechodziło z rąk do rąk i że próbowała je odbić armia litewska (wspierana przez niemieckich ochotników), 28 sierpnia 1919 roku Sejny zostały ostatecznie opanowane przez Polaków”. – czytamy na profilu Instytutu Pamięci Narodowej na platformie X.

Spór o granicę

Po pierwszej wojnie światowej w regionie Suwalszczyzny, zajętym wcześniej przez Niemców, zarówno polskie, jak i litewskie władze zaczęły przejmować kontrolę nad zwalnianymi obszarami. 26 lipca 1919 roku Rada Najwyższa Ententy wytyczyła granicę demarkacyjną zwaną linią Focha, pozostawiając większą część Suwalszczyzny Polsce. Sejny jednak, mimo że po polskiej stronie, znajdowały się nadal pod litewską administracją.

Sytuacja zaogniła się, gdy premier Litwy Mykolas Sleževičius przybył do Sejn i nawoływał mieszkańców do oporu, mobilizując ich do obrony „siekierami, widłami i kosami”. 16 sierpnia 1919 roku dowództwo suwalskiego okręgu Polskiej Organizacji Wojskowej pod wodzą por. Adama Rudnickiego i ppor. Wacława Zawadzkiego podjęło decyzję o wybuchu powstania.

Powstanie sejneńskie

W nocy z 22 na 23 sierpnia 1919 roku Polacy rozpoczęli powstanie sejneńskie. O godzinie 3:00 rano powstańcy uderzyli na Sejny. Oddziały POW liczące około 900–1200 osób obejmowały pięć kompanii piechoty i szwadron kawalerii. Litwini dysponowali około 1200 żołnierzami piechoty i 120 ułanami.

Działania rozpoczęła kompania podchorążego Łankiewicza, która rozbroiła litewską załogę w Krasnopolach, biorąc około 40 jeńców. Oddział ruszył następnie w stronę Sejn, zajmując po drodze kolejne strategiczne punkty. Wkrótce POW opanowała całe Sejny oraz otaczające je miejscowości.

Litwini odpowiedzieli kontratakiem. W wyniku zaciętych walk ppor. Zawadzki poległ, a powstańcy chwilowo utracili Sejny. Po reorganizacji i przybyciu polskich posiłków z Krasnopola, powstańcy odbili miasto około godziny 11:00, 24 sierpnia.

Ostatni atak litewski odbył się 28 sierpnia, jednak został on skutecznie odparty dzięki współpracy POW z batalionem 41. Pułku Piechoty. Litwini wycofali się za linię Focha, co zakończyło starcia. Powstanie sejneńskie zakończyło się sukcesem.

Dzięki dobrej organizacji polskich powstańców Sejny zostały przyłączone w granice Rzeczypospolitej. Konflikt ten pogłębił jednak napięcia między Polską a Litwą. Zryw powstańczy pokrzyżował ponadto plany przeprowadzenia zamachu stanu w Wilnie, który przygotowywał Józef Piłsudski wraz z POW, chcąc ulokować na Litwie bardziej propolski rząd.

W kolejnych miesiącach Litwini nasili działania przeciw polskim aktywistom, co doprowadziło do aresztowań i rozpadu POW na Litwie.

Czytaj też:
Zapomniana polska wiktoria. Trzy razy silniejszy wróg pobity Czytaj też:
Postrach Kozaków. Fałszywa legenda księcia Jaremy Czytaj też:
Tam już nie pójdziemy. Legendarne miejsce w Tatrach