Archeolodzy z Uniwersytetu Warszawskiego dokonali na Wzgórzu Wiatracznym w Pucku niezwykle ciekawego odkrycia. Podczas wykopalisk prowadzonych pod kierunkiem dr. Michała Starskiego natrafiono na ponad 300 struktur, wśród których wyróżniają się pozostałości piętnastowiecznego wiatraka otoczonego dwoma pierścieniami fos. Jeśli hipoteza badaczy się potwierdzi, będzie to oznaczało, że odkryto pierwsze znane umocnienia polowe z okresu wojny trzynastoletniej.
Przełomowe znalezisko?
Stanowisko archeologiczne, gdzie prowadzone są prace leży zaledwie 300 metrów na zachód od średniowiecznego centrum Pucka. Badania objęły obszar ponad 5 tysięcy metrów kwadratowych. Już wstępna analiza źródeł historycznych sugerowała, że miejsce to od dawna związane było z młynarstwem. Na mapie okolic miasta z 1634 roku oznaczono je jako Muhlenberg, czyli Wzgórze Młyńskie. Historycy wiedzieli też o istnieniu tu w XV wieku dwóch wiatraków, z których jeden należał do Krzyżaków. Nie było jednak pewności, czy nazwa wzgórza pochodzi właśnie od nich, czy od młyna położonego niżej.
Weryfikacja hipotez zaskoczyła nawet samych badaczy. W centralnej części wzniesienia odsłonięto dwa okrężne rowy o średnicach około 30 i 50 metrów. Mają one głębokość około 1,5 metra i szerokość od 1,5 do 2,5 metra. Zasypane zostały niemal jałowym piaskiem i gliną. Wewnątrz większego kręgu archeolodzy odkryli pozostałości drewnianej piwniczki oraz spore fragmenty ryflowanych granitowych kamieni żarnowych. Technika ich wykonania wskazuje na późne średniowiecze. Dodatkowo w okolicy znaleziono kilkanaście kamiennych kul armatnich.
Dr Michał Starski sugeruje, że w centrum mógł stać krzyżacki wiatrak znany ze źródeł. Sama drewniana konstrukcja wiatraka nie przetrwała, ale kamienie młyńskie i znane z lat wcześniejszych źródła pisane mocno przemawiają za tą tezą. Najbardziej intrygujące są jednak fosy. Badacze przypuszczają, że wiatrak otoczono dwoma pierścieniami umocnień, prawdopodobnie uzupełnionymi niewielkim wałem. Taka forma fortyfikacji polowej należy do rzadkości.
Czy w okolicy Pucka mógł stać umocniony młyn? Jest to możliwe. W czasie wojny trzynastoletniej (rozgrywała się w latach 1454-1466) Puck dwukrotnie stawał się areną walk. W 1460 roku Krzyżacy zdobyli miasto po krótkim oblężeniu. Cztery lata później role się odwróciły i to oddziały gdańskie oblegały krzyżacki garnizon. Wzgórze, dominujące nad okolicą, miało wtedy strategiczne znaczenie. Ktokolwiek je kontrolował, mógł obserwować drogi dojazdowe do miasta. Zdaniem badaczy takie warunki sprawiały, że wzgórze należało umocnić. Możliwe jednocześnie, że sam wiatrak nie przetrwał dwóch oblężeń Pucka.
Badania na wzgórzu wciąż trwają. Jeśli datowanie umocnień się potwierdzi, będą to pierwsze odkryte fortyfikacje polowe z wojny trzynastoletniej.
A co jeszcze kryje Wzgórze Wiatraczne? Najstarsze ślady użytkowania tego miejsca sięgają pierwszej połowy I tysiąclecia przed naszą erą i wiążą się ze społecznością kultury łużyckiej. Odkryto w tym miejscu także kilkanaście jam z okresu wczesnego średniowiecza. W XVI wieku znaczna część terenu przeszła w ręce miejscowej gminy ewangelickiej, która założyła tu cmentarz. Archeolodzy zlokalizowali około 150 grobów. Stan zachowania szczątków jest bardzo słaby, ale przy pochówkach znaleziono cztery monety z drugiej połowy XV i XVI wieku oraz glinianą fajkę z XVII stulecia. Monety mogą być świadectwem zwyczaju wkładania zmarłemu „obola Charona”. Wzgórze puckie należy bez wątpienia do jednych z najważniejszych stanowisk archeologicznych Pomorza.
Czytaj też:
Rzadki zabytek. Akwedukt z czasów przedrzymskich opowiada o zaginionej Italii Czytaj też:
Pochówek łodziowy odkryty w Polsce. To unikat Czytaj też:
Zginęło ponad 200 tys. ludzi. Największe trzęsienia ziemi w dziejach