Bitwa na Kosowym Polu, która miała miejsce 15 czerwca 1389 roku nad rzeką Sitnicą to dla Serbów kamień milowy w ich historii i podstawa narodowego mitu. Druga bitwa na Kosowym Polu została rozegrana nieco ponad pół wieku później, 17 października 1448 roku. W bitwie tej wojska Jana Hunyadyego także nie powstrzymały oddziałów sułtana Murada II. To starcie ostatecznie otworzyło Turkom drogę do podboju Bałkanów.
Bałkany w ogniu
W drugiej połowie XIV wieku Półwysep Bałkański był areną nieustannych konfliktów między Serbami, Bułgarami, Albańczykami, Macedończykami i słabnącym Cesarstwem Bizantyńskim. Na tę arenę wkraczali Turcy osmańscy. Po rozpadzie sułtanatu seldżuckiego potęgę turecką odbudował ród Osmanów.
W połowie XIV wieku Serbia za panowania Stefana Duszana osiągnęła apogeum potęgi, rozciągając się od Dunaju po Morze Egejskie. Po śmierci Duszana w 1355 roku państwo rozpadło się na niezależne księstwa. Podobny los spotkał Bułgarię. Osmanowie wykorzystali chaos: w 1354 roku zajęli Gallipoli, uzyskując przyczółek w Europie, a w 1362 roku Murad I zdobył Adrianopol, czyniąc z niego stolicę. W 1371 roku Turcy rozgromili Serbów nad Maricą, a później zajęli Sofię, Nisz i Tesaloniki.
W 1387 roku antyturecka koalicja pod wodzą Lazara Hrebeljanovića, władcy Starej Serbii i części Kosowa, jego zięcia Vuka Brankovicia, bośniackiego króla Tvrtka I oraz cara tyrnowskiego Iwana Szyszmana odniosła sukces pod Pločnikiem. Ale Murad szybko odzyskał inicjatywę: zmusił Szyszmana do uległości i w 1389 roku wkroczył na Kosowe Pole.
Źródła, spisywane później, wyolbrzymiały liczbę ludzi biorących udział w bitwie. Realistyczne szacunki mówią o 27-40 tysiącach wojowników osmańskich i 12-30 tysiącach po stronie chrześcijańskiej. Armia Murada składała się z akyndżów (lekka jazda z łukami i włóczniami), azabów (piechota z pikami), sipahów (cięższa jazda za nadania ziemi), konnej gwardii sułtana oraz około 5 tysięcy janczarów. W szeregach tureckich walczyło też kilku tysięcy chrześcijan: jeźdźców i kuszników z Genui oraz Grecji.
Po stronie Lazara stali przede wszystkim Serbowie, oddziały Vuka Brankovicia i Bośniacy Vlatka Vukovicia. Dołączyli do nich rycerze z Węgier, Czech, a według kronik tureckich także przybysze z „północnego kraju słowiańskiego”, czyli, jak interpretuje się te słowa, być może oddziały z Polski. Jeśli tak, byłoby to pierwsze udokumentowane starcie Polaków z Turkami.
Przebieg starcia
Dokładny przebieg bitwy pozostaje niepewny. Relacje są sprzeczne i silnie naznaczone legendą. Turcy, mając przewagę liczebną, ruszyli przez rzekę na całej szerokości frontu. Prawe skrzydło osmańskie pod dowództwem Bajazyda (późniejszego Bajazyda I) rozbiło Bośniaków. Ci rzucili się do ucieczki, pociągając za sobą część sojuszników. Jazda Bajazyda otoczyła serbskie centrum.
W trakcie walki zginął sułtan Murad I. Według tradycji serbskiej zabił go rycerz Miloš Obilić, który podstępem dostał się do obozu tureckiego. Historycy traktują tę opowieść ostrożnie, niemniej śmierć Murada jest faktem. Niemal jednocześnie lub wkrótce potem w niewolę dostał się Lazar Hrebeljanović, który został zabity poprzez ścięcie. Bajazyd, gdy tylko otrzymał informację o śmierci ojca, kazał udusić własnego brata Yakupa, eliminując rywala do tronu.
Straty po obu stronach były wysokie. Serbowie stracili znaczną część szlachty, a Turcy kilka tysięcy wojowników. To oni odnieśli strategiczne zwycięstwo, mimo dużych strat i śmierci sułtana.
Bitwa na Kosowym Polu nie doprowadziła do zniszczenia państwa serbskiego, ale zapoczątkowała jego powolny upadek. Serbia została uzależniona Osmanów. Ostatecznie w 1459 roku całkowicie dostała się pod panowanie tureckie. Turkom zaś bitwa na Kosowym Polu pozwoliła na dalszą ekspansję w regionie.
Dla Serbów Kosowe Pole stało się mitem założycielskim. Tradycja mówi o 80 tysiącach poległych, choć jest to liczba nierealna, bo łącznie na polu bitwy walczyło prawdopodobnie nie więcej niż 40-50 tysięcy ludzi. Bitwa i towarzyszące jej legendy weszły do serbskiej poezji ludowej, literatury i świadomości narodowej.
Czytaj też:
Jako pierwsza kobieta została królem. Koronacja św. Jadwigi Czytaj też:
Ostatnia inwazja na Anglię Czytaj też:
Dramatyczny bój Napoleona. Te dni przesądziły o ostatecznej klęsce