KL Posen. Pierwszy niemiecki obóz na terenie Polski i pierwsze komory gazowe

KL Posen. Pierwszy niemiecki obóz na terenie Polski i pierwsze komory gazowe

Dodano: 1
KL Posen (Fort VII Poznań) - dawny niemiecki obóz
KL Posen (Fort VII Poznań) - dawny niemiecki obóz Źródło: Wikimedia Commons
Fort VII w Poznaniu (KL Posen) to pierwszy obóz, jaki Niemcy zorganizowali na terenie okupowanej przez siebie Polski. Obóz zaczął funkcjonować 10 października 1939 roku. Niemcy zabili na jego terenie nawet kilkanaście tysięcy ludzi.

KL Posen został utworzony na terenie Fortu VII Twierdzy Poznań. Miejsce to stało się miejscem kaźni i śmierci wielu mieszkańców Wielkopolski. KL Posen był przez kolejne lata swego istnienia obozem koncentracyjnym, więzieniem gestapo oraz obozem przejściowym.

KL Posen

Fort VII w Poznaniu powstał jako część Twierdzy Poznań wybudowany przez władze pruskie w drugiej połowie XIX wieku, w czasie, gdy Polska znajdowała się jeszcze pod zaborami. Po odzyskaniu przez Rzeczpospolitą niepodległości budynki należące do twierdzy, w tym Fort VII były użytkowane przez Wojsko Polskie.

Konzentrationslager-Posen (KL Posen) został utworzony przez Niemców 10 października 1939 roku w Forcie VII. Obóz koncentracyjny podlegał Einsatzgruppen, a więźniów pilnowali funkcjonariusze SS (pierwszym komendantem został SS-Sturmbannführer Herbert Lange). Miesiąc później obóz koncentracyjny zamieniono na obóz przejściowy gestapo, a trochę ponad pół roku później na więzienie policyjne policji bezpieczeństwa i wychowawczy obóz pracy.

Niemcy – miedzy sobą – nazywali to miejsce natomiast „obozem krwawej zemsty”. Dla Niemców Wielkopolska (podobnie jak Śląsk czy Warmia) była obszarem szczególnym, gdyż do końca I wojny światowej należała do nich. W pamięci Niemcy mieli także powstanie wielkopolskie, którego nie zdołali stłumić.

KL Posen już od pierwszych dni funkcjonowania stał się największą katownią Polaków z Wielkopolski. Zamordowano tu i zamęczono na śmierć największy odsetek wielkopolskiej inteligencji. Było to zgodne z całą polityką niemiecką na terenie okupowanej Polski, która zakładała wybicie polskich elit, a z reszty „ciemnego” społeczeństwa uczynienie nic nieposiadających niewolników. W takich miejscach jak KL Posen miały się te zamiary zrealizować.

Głodzenie, gazowanie, wieszanie

Do KL Posen Niemcy zwieźli w pierwszej kolejności polityków, urzędników, księży, profesorów, przemysłowców, ziemian, powstańców wielkopolskich i śląskich oraz działaczy społecznych. W późniejszym czasie do KL Posen trafiali członkowie ZWZ (AK) oraz polscy partyzanci. Większość z nich była mordowana w ciągu pół roku na terenie obozu lub w lasach w okolicy Poznania w czasie egzekucji. Ciała grzebane były w masowych grobach. Dziś wiele miejsc pochówku trudno odnaleźć, gdyż Niemcy, jeszcze przed zakończeniem wojny, groby rozkopywali, a ciała palili, aby zniszczyć ślady swoich zbrodni.

KL Posen, dawny niemiecki obóz w Poznaniu, tzw. schody śmierci

Zdecydowaną większość więźniów stanowili Polacy, choć wśród przetrzymywanych w Forcie VII znaleźli się też Żydzi, Jugosłowianie, Ukraińcy czy Rosjanie. Więźniowie KL Posen ginęli poprzez rozstrzelanie i wieszanie. Wiele osób zmarło z wycieńczenia, chorób i z racji okrutnego traktowania. Głodowe racje żywnościowe i epidemie groźnych chorób dziesiątkowały trzymanych w nieludzkich warunkach więźniów.

W KL Posen Niemcy zastosowali ponadto, pierwszy raz na ziemiach polskich, gazowanie więźniów. Miało to miejsce już w październiku 1939 roku w specjalnie wyznaczonym do tego bunkrze na terenie Fortu VII. Pierwszymi zabitymi przez Niemców w ten sposób ludźmi byli pacjenci oraz personel medyczny oddziału psychiatrycznego Szpitala Miejskiego w Poznaniu i szpitala psychiatrycznego w Owińskach pod Poznaniem oraz być może także chorzy ze szpitala psychiatrycznego w Dziekance (dziś część Gniezna).

Z racji braku dokumentów (Niemcy bardzo wiele zniszczyli) nie da się ustalić, jak wiele osób przeszło przez obóz w Poznaniu. Trudno też ustalić liczbę zabitych więźniów. Można tylko szacować, że na terenie KL Posen z rąk Niemców zginęło kilkanaście tysięcy ludzi. Wiele osób zostało ponadto wysłanych z Poznania do innych obozów koncentracyjnych.

Fort VII okazał się w końcu zbyt małym obozem dla rosnącej liczby ludzi aresztowanych przez Niemców. Więźniów zaczęto przenosić w połowie 1942 roku do podpoznańskiego Żabikowa. Wiosną 1944 roku na terenie KL Posen funkcjonowała już niemiecka fabryka pracująca dla wojska. Obecnie w tym miejscu pamięci znajduje się muzuem.

Czytaj też:
Akcja Żywiec. Morderczy plan Niemcy uznali za w pełni udany eksperyment
Czytaj też:
Sonderfahndungsbuch Polen. Lista Polaków do zlikwidowania

Źródło: DoRzeczy.pl / IPN