Taktyka rzeźnika Wołynia
  • Arkadiusz KarbowiakAutor:Arkadiusz Karbowiak

Taktyka rzeźnika Wołynia

Dodano: 
Uroczystość pod pomnikiem Dmytra Klaczkiwskiego, „Kłyma Sawura”, na trakcie Lisnycziwka koło Orżewa
Uroczystość pod pomnikiem Dmytra Klaczkiwskiego, „Kłyma Sawura”, na trakcie Lisnycziwka koło Orżewa Źródło: Wikimedia Commons / GolbeUA (CC BY-SA 4.0)
Dowódca UPA Roman Szuchewycz pozytywnie ocenił morderczą taktykę zastosowaną przez „Kłyma Sawura” na Wołyniu wobec Polaków. Szuchewycz stwierdził, że należy ją przenieść do Galicji Wschodniej

Dmytro Klaczkiwski („Kłym Sawur”, „Ochrym”) na dzisiejszej Ukrainie upamiętniany jest jako bohater, który był organizatorem i pierwszym dowódcą Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). Na centralnym placu w Równem, gdzie „Kłym Sawur” mieszkał podczas okupacji i gdzie Sowieci przywieźli jego zwłoki po przeprowadzeniu udanej zasadzki, wzniesiono ku jego pamięci pomnik. Również w Zbarażu, niedaleko Tarnopola, gdzie się urodził, znajduje się poświęcony mu monument. Przy tzw. trakcie Lisnycziwka, niedaleko Orżewa, gdzie zginął Klaczkiwski, do 2015 r. stał jedynie drewniany krzyż. Teraz zobaczymy już w tym miejscu pomnik.

Urodzony w 1911 r. Klaczkiwski uczył się w Stanisławowie i we Lwowie. W latach 1934–1935 służył w Wojsku Polskim jako starszy strzelec. Klaczkiwski został członkiem Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) jeszcze jako uczeń szkoły średniej. Zawodowo pracował jako sprzedawca w sklepie ukraińskiego stowarzyszenia Handel Ludowy. W październiku 1937 r. polskie władze aresztowały go pod zarzutem przynależności do OUN, ale ze względu na brak dowodów został zwolniony.

W 1940 r., w czasie sowieckiej okupacji, Klaczkiwski stanął na czele junactwa (młodzieżówka OUN) w obwodzie stanisławowskim OUN. W październiku 1940 r. został aresztowany przez NKWD. Podczas śledztwa nie przyznawał się do członkostwa w OUN. Na tzw. procesie 59 (tylu członków OUN stanęło przed sądem), który w dniach 17–19 stycznia 1941 r. odbył się we Lwowie, znalazł się w grupie 42 więźniów skazanych na karę śmierci. Ostatecznie Klaczkiwskiemu wyrok złagodzono, zmniejszając karę do 10 lat więzienia i pięciu lat zsyłki. Z więzienia w Berdyczowie wydostał się dzięki wybuchowi wojny niemiecko-sowieckiej.

Na początku 1942 r. (prawdopodobnie w styczniu) Dmytra Klaczkiwskiego mianowano prowidnykiem OUN na Północno-Zachodnich Ziemiach Ukraińskich (PZUZ), obejmujących obszar Wołynia i Polesia. Już w kwietniu 1942 r. brał on udział w II konferencji OUN-B, która odbyła się w okolicach Lwowa. Postanowiono na niej rozwijać działalność propagandową i przygotować organizacyjne kadry do walki o „samostijną Ukrajinę”. Miała to być walka prowadzona na dwa fronty – przeciwko III Rzeszy i ZSRS (z Polakami zamierzano się porozumieć pod warunkiem uznania Kresów Wschodnich jako ziem ukraińskich). Po powrocie „Kłym Sawur” przemierzał Wołyń, dokonując przeglądu posiadanych zasobów kadrowych. Mieszkał przez pewien czas w Równem przy ul. Szewczenki 36/3 w mieszkaniu Juliany Łuckiej „Uliany”, która na Wołyniu kierowała kobiecą organizacja OUN-B. Prowadzone w mieście aresztowania zmusiły jednak „Kłyma Sawura” do zmiany miejsca pobytu.

Artykuł został opublikowany w najnowszym wydaniu miesięcznika Historia Do Rzeczy.