Pierwsza polska święta. Jadwiga Śląska – prawda i legenda

Pierwsza polska święta. Jadwiga Śląska – prawda i legenda

Dodano: 
Święta Jadwiga doprowadza do zgody między Henrykiem Brodatym a Konradem Mazowieckim, mal. Feliks Sypniewski
Święta Jadwiga doprowadza do zgody między Henrykiem Brodatym a Konradem Mazowieckim, mal. Feliks SypniewskiŹródło:Wikimedia Commons
Jadwiga Śląska przeszła do historii jako osoba głęboka wierząca i ascetyczna, która od dziecka unikała wszelkich zbytków i radości. Czy faktycznie pierwsza polska święta była tak surowa?

Jadwiga Śląska była przez lata jedyną polską świętą. Na Śląsku, choć nie tylko w tym regionie, otoczono ją kultem już krótko po śmierci.

Księżna śląska

Jadwiga Śląska urodziła się około 1178-1780 roku W Andchesie w Bawarii. Jej ojcem był Bertold VI von Andches i Agnieszka z rodu Wettynów. Wśród jej rodzeństwa był biskup (Eckbert, bp Bambergu) i koronowane głowy, m.in. Agnieszka, żona króla Francji Filipa II Augusta i Gertruda, żona króla Węgier Andrzeja II.

Rodzina zadbała o wykształcenie Jadwigi, choć kształcenie zwłaszcza księżniczek i królewien nie było rzeczą częstą w tamtych czasach. Jadwiga pobierała nauki w klasztorze benedyktynek w Kitzingen koło Würzburga, gdzie przełożoną była jedna z jej sióstr. Uczyła się czytania, pisania, malarstwa i haftu, studiowała Biblię i żywoty świętych.

Ślub Henryka I Brodatego z Jadwigą z Andechs, obraz z XIV wieku

W wieku 12 lat Jadwiga została wydana za księcia piastowskiego, Henryka I Brodatego. „Klasztorne wychowanie u benedyktynek w Kitzingen wywarło niemały wpływ na zachowanie młodej księżnej. Żywot św. Jadwigi z końca XIII wieku zawiera liczne przykłady jej niezwykłej pobożności, choć – jak zaznacza Benedykt Zientara – przesadzona wydaje się być ocena, jakoby Jadwiga »(…) od dzieciństwa miała starcze serce, (…) unikała rzeczy błahych, wdrażała się w dobre obyczaje i uciekała od młodzieńczych wybryków«”. – pisze Ewa Olkuśnik w tekście „Jadwiga Śląska. Księżna niezwykłej pobożności”.

Jadwiga i Henryk doczekali się siedmiorga dzieci. Były to: Zofia, Gertruda, Agnieszka, Bolesław Konrad, Henryk oraz ostatni syn, nieznany z imienia. W 1202 roku Henryk Brodaty objął rządy na Śląsku, po śmierci swego ojca Bolesława Wysokiego. Jadwiga bywała aktywna politycznie. Dało się to zauważyć zwłaszcza w 1229 roku, kiedy jej mąż toczył wojnę z Konradem Mazowieckim o władzę na Mazowszu. Dzięki jej mediacjom Henryk Brodaty, który dostał się w czasie konfliktu do niewoli, wyszedł na wolność. W zamian miał zrzec się roszczeń wobec Małopolski.

Przede wszystkim jednak Jadwiga jako księżna zaangażowała się w działalność fundacyjną i dobroczynną. Z jej inspiracji powstał m.in. szpital dla osób chorych na trąd w Środzie Śląskiej oraz szpital we Wrocławiu. Jadwiga ufundowała też kilkanaście kościołów i klasztorów, wiele z nich wspólnie z mężem. Wśród nich, najbardziej kojarzony z Jadwigą, klasztor cysterek w Trzebnicy. W 1209 roku Jadwiga i Henryk złożyli śluby czystości. Ponoć, od tamtej pory, nigdy nie przebywali już sam na sam.

Święta

Kiedy po około czterdziestu latach małżeństwa, w 1238 roku Henryk Brodaty zmarł, Jadwiga przeniosła się do klasztoru w Trzebnicy. Nigdy nie złożyła ślubów zakonnych, chcąc zapewne samodzielnie zarządzać swoim majątkiem, jednak przywdziała habit mniszki i prowadziła bardzo skromne życie. Uczestniczyła niekiedy w kilku mszach dziennie, jadła głównie warzywa i ryby, a często sam chleb. Mówi się, że zrezygnowała z noszenia obuwia, a kiedy zwrócono jej uwagę, aby ze względów zdrowotnych zaczęła zakładać buty, zamiast założyć je na stopy, zaczęła nosić je pod pachą lub przewieszone przez ramię.

Skrzydła Tryptyku z Legendą św. Jadwigi Śląskiej, ok. 1430-1440

Jadwiga Śląska nadal prowadziła działalność dobroczynną. Interesowała się też rozwojem Śląska. Sprowadzała nowych osadników z Niemiec, dążyła do zwiększenia produkcji rolnej w regionie. Jadwiga Śląska zmarła 14 lub 15 października 1243 roku w Trzebnicy. Tam też została pochowana.

Kult Jadwigi rozprzestrzenił się tuż po jej śmierci. W 1260 roku, z inspiracji legata papieskiego w Polsce Anzelma, który wcześniej miał okazję poznać księżną, rozpoczął się jej proces kanonizacyjny. Do grona świętych Jadwiga Śląska została wyniesiona 26 marca 1267 roku. Jadwiga została uznana za patronkę Polski i Śląska. Jej grób w Trzebnicy odwiedzało wielu monarchów i królowych. Jadwiga znana była też na innych ziemiach. Poza Polską święta Jadwiga czczona jest także w Czechach, na Węgrzech i w Austrii.

Czytaj też:
Bolesław Chrobry. Życie prywatne pierwszego króla Polski
Czytaj też:
Oczy Skarbimira
Czytaj też:
QUIZ: Kazimierz III Wielki. Co wiesz o największym z polskich monarchów?

Opracowała: Anna Szczepańska
Źródło: DoRzeczy.pl / Historia:Poszukaj