Sierpień to miesiąc, w którym na Jasną Górę przybywa najwięcej pielgrzymek. Są wśród nich piesi, rowerzyści, osoby zmotoryzowane, idące w grupach lub indywidualnie. W polskim kalendarzu sierpień, podobnie jak maj, poświęcony jest Matce Bożej.

W tym roku klasztor ojców paulinów na Jasnej Górze obchodzi 644. rocznicę swego istnienia. Przypomnijmy jego początki.

Długie tradycje

W 1382 roku książę Władysław Opolczyk sprowadził do Polski zakon paulinów (Zakon Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika) z klasztoru św. Wawrzyńca pod Budą na Węgrzech. 22 czerwca 1382 roku w Starej Częstochowie proboszcz Henryk Biel z Błeszna przekazał paulinom drewniany kościół parafialny pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny. Formalna fundacja klasztoru nastąpiła 9 sierpnia 1382 roku. Książę uposażył zakonników we wsie, dziesięciny oraz folwark. Pierwsza grupa zakonników liczyła około szesnastu osób. Parafię przeniesiono do kościoła św. Zygmunta w nowej Częstochowie. Na wzgórzu istniała wcześniej murowana strażnica, którą paulini zaadaptowali.

W 1384 roku, najprawdopodobniej 31 sierpnia, klasztor, także od księcia Władysława, otrzymał przywieziony z ziemi halickiej obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem w typie bizantyńskiej Hodegetrii. Obraz szybko stał się przedmiotem kultu. Łacińska nazwa wzgórza, Clarus Mons (Jasna Góra), pojawiła się w dokumentach po raz pierwszy w 1388 roku.

Po odebraniu Opolczykowi posiadłości na ziemi krakowskiej król Władysław II Jagiełło dokonał ponownej fundacji klasztoru 24 lutego 1393 roku w Krakowie. Potwierdził wcześniejsze nadania i znacznie je powiększył. Dzięki temu możliwy stał się rozwój materialny ośrodka.

W latach na Jasnej Górze 1425-1429 wzniesiono murowaną jednonawową świątynię, zastępując drewniany kościół. Równolegle wybudowano gotycką kaplicę Matki Bożej oraz czworoboczny klasztor z krużgankami. Około 1463 roku kościół powiększono do formy trójnawowej hali gotyckiej pod wezwaniem Znalezienia Krzyża Świętego i Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Kaplica Matki Bożej, której najstarsze części (prezbiterium) zachowały się do dziś, stanowi serce sanktuarium.

W kwietniu 1430 roku klasztor padł ofiarą napadu rabunkowego. Sprawcami byli rycerze-rozbójnicy różnego pochodzenia, m.in. Jakub Nadobny z Rogowa i Jan Kuropatwa z Łańcuchowa oraz ich towarzysze pochodzący ze Śląska, Czech i Moraw. Napastnicy splądrowali klasztor, uszkodzili obraz Matki Bożej oraz zrabowali kosztowności. Po napadzie obraz przewieziono do Krakowa, gdzie został odrestaurowany. W 1431 lub 1434 roku uroczyście przeniesiono go z powrotem na Jasną Górę. Po tym wydarzeniu ruch pielgrzymkowy jeszcze się nasilił. Już w 1425 roku arcybiskup gnieźnieński Wojciech Jastrzębiec nadał odpusty pielgrzymom modlącym się przed Cudowny Obrazem na Jasnej Górze, a papież Marcin V potwierdził te przywileje.

W XVII wieku sanktuarium przekształcono w twierdzę. Prace fortyfikacyjne rozpoczęto około 1620 roku i kontynuowano do lat 40. XVII wieku. Klasztor otrzymał stałą załogę wojskową.

Najbardziej znanym epizodem militarnej historii tego miejsca jest oblężenie podczas potopu szwedzkiego. Walki pod Jasną Górą trwały od 18 listopada do 27 grudnia 1655 roku. Szwedzi pod wodzą generała Burcharda Müllera dysponowali znacznie większymi siłami oraz artylerią, ale mimo ostrzału i prób zdobycia twierdzy nie zdołali jej opanować i wycofali się. Obrona miała przede wszystkim znaczenie symboliczne: wzmocniła morale w Rzeczypospolitej. Król Jan Kazimierz w ślubach lwowskich 1 kwietnia 1656 roku ogłosił Matkę Bożą Częstochowską Królową Polski.

16 lipca 1690 roku pożar zniszczył gotycki kościół. Odbudowę w stylu barokowym przeprowadzono w latach 1690-1696 (częściowo według projektu Domenico del Signore). Zachowano najstarsze gotyckie elementy kaplicy Matki Bożej. W 1717 roku dokonano pierwszej koronacji obrazu koronami papieskimi. Była to pierwsza taka koronacja poza Rzymem.

Czytaj też:
Szokujące zwycięstwo Polaków. Rosja niedowierzała, zachodnia prasa gratulowała Czytaj też:
Najstarsze takie wydarzenie w Polsce. Zaczęło się w XIII wieku Czytaj też:
Hymn na cześć cara i pieśń kościelna. Mają zaskakująco wiele wspólnego