Koncert Filharmoników Wiedeńskich. Długa tradycja, ważne chwile w Nowy Rok

Koncert Filharmoników Wiedeńskich. Długa tradycja, ważne chwile w Nowy Rok

Dodano: 5
Musikverein, Wiedeń
Musikverein, Wiedeń Źródło: Wikimedia Commons
Koncert Noworoczny Filharmoników Wiedeńskich to dla wielu osób bardzo ważne i wyczekiwane wydarzenie. Skąd wzięła się tradycja noworocznych koncertów we Wiedniu?

Koncert noworoczny Filharmoników Wiedeńskich to pewnie najsłynniejszy koncertów muzyki klasycznej na świecie. Poprzez radio i telewizję transmitowany jest w 90 krajach na całym świecie, a co roku ogląda go około 50 milionów ludzi. Skąd wziął się zwyczaj noworocznych koncertów? Jaki repertuar pojawia się podczas występu?

Historia Koncertów Noworocznych z Wiednia

Koncert noworoczny Filharmoników Wiedeńskich (Neujahrskonzert der Wiener Philharmoniker) odbywa się co roku, 1 stycznia. Ten sam program koncertowy wykonywany jest, co prawda, także 30 i 31 grudnia, jednak tylko ostatni koncert, odbywający się 1 stycznia, jest transmitowany na całym świecie i to właśnie on jest najbardziej słynny. Każdy z trzech koncertów trwa około 2,5 godziny.

Koncert odbywa się w budynku Musikverein – Wiedeńskiego Towarzystwa Muzycznego. Znajdująca się tam Złota Sala należy do najpiękniejszych sal koncertowych na świecie i zaprojektowana została jako swoista „świątynia” muzyki. Dysponuje ona także najlepszą na świecie akustyką.

Tradycja koncertów noworocznych w Wiedniu istnieje od 1838 roku. Aż do 1939 roku odbywały się one jednak w Sylwestra. Zmiana przyszła wraz z „nowymi” czasami.

Budynek Musikverein, Wiedeń

Te koncerty, których słuchamy także dzisiaj, znane oficjalnie jako Koncerty Noworoczne Filharmoników Wiedeńskich, odbywają się od 1939 roku. Ich pomysłodawcą był Clemens Krauss. Jego celem było pierwotnie… wzmocnienie morale żołnierzy niemieckich i austriackich walczących w czasie II wojny światowej. Wtedy koncert odbył się jednak jeszcze 31 grudnia, a nie 1 stycznia. Jedynym kompozytorem, po którego utwory wówczas sięgnięto, był Johann Strauss II.

Istnieją teorie, że Koncert Noworoczny mógł być pomysłem Josepha Goebbelsa, ministra propagandy i oświecenia publicznego III Rzeszy, który pragnął uczynić Wiedeń miastem sztuki. Jeśli jednak to nie Goebbels ten koncert wymyślił, to i tak wydarzenie to dobrze wpisywało się w politykę Rzeszy wobec Austrii.

Bisy podczas Koncertu noworocznego ustanowiono dopiero w 1945 roku. „Nad pięknym modrym Dunajem” oraz „Marsz Radetzky'ego” zostały stałym punktem programu bisów w 1958 roku.

Dyrygentem, który prowadził koncert z Wiednia najwięcej razy był Clemens Krauss. Liczne koncerty prowadzili także: Lorin Maazel, Zubin Mehta, Riccardo Muti. W roku 2022 dyrygował Daniel Barenboim, koncert w roku 2023 poprowadził Franz Welser-Möst, a w 2024 roku – Christian Thielemann.

Koncert Noworoczny we Wiedniu cieszy się tak wielką popularnością, że bilety nań trzeba rezerwować z rocznym wyprzedzeniem. Nawet to nie daje jednak gwarancji ich otrzymania, gdyż chętnych jest tak dużo, że urządzane jest losowanie.

Złota Sala w Musikverein, Wiedeń

Koncert transmitowany jest w 90 krajach na całym świecie. Prócz Europy, wiedeńskie noworoczne wydarzenie można obejrzeć m.in. w Stanach Zjednoczonych, Chinach, Japonii, Indonezji, Korei Południowej, Mongolii, Sri Lance, Australii, Botswanie, Lesotho, Malawi, Mozambiku, Namibii, Suazi, Zambii, Zimbabwe, Chile, Gwatemali, Ekwadorze, Boliwii oraz Trynidadzie i Tobago.

Repertuar koncertów noworocznych

We wszystkich programach koncertów noworocznych z Wiednia znajdują się utwory rodziny Straussów. Pojawiają się także dzieła innych kompozytorów austriackich, jak Joseph Hellmesberger Jr., Joseph Lanner, Wolfgang Amadeusz Mozart, Franz Schubert, Carl Zeller, Franz von Suppé i inni. W 2009 roku po raz pierwszy na koncercie noworocznym pojawiła się muzyka Josepha Haydna – był to hołd oddany artyście w 200. rocznicę jego śmierci. W repertuarze pojawiają się niekiedy również utwory innych kompozytorów: Verdiego, Wagnera, Beethovena, Czajkowskiego czy Offenbacha.

W programie koncertów noworocznych z Wiednia znajduje się od 14 do 20 utworów oraz 3 bisy. Pierwszym bisem jest szybka polka. Drugi to walc Straussa II „Nad pięknym modrym Dunajem”. W jego trakcie dyrygent oraz orkiestra składają publiczności życzenia noworoczne. Ten zwyczaj pojawił się po raz pierwszy podczas koncertu w 1954 roku. Ostatni bis to „Marsz Radetzky'ego” Straussa, podczas którego publiczność klaszcze na znak dyrygenta. Ten z kolei zwyczaj istnieje od 1958 roku.

W czasie koncertu odbywają się także występy baletowe tancerzy z Wiedeńskiego Baletu Państwowego.

Repertuar Koncertu noworocznego w 2024 roku

Jakie utwory zabrzmiały w czasie Koncertu 1 stycznia 2024 roku? Oto repertuar, który pojawił się podczas tego wydarzenia:

  • Karl Komzák: Erzherzog Albrecht-Marsch, op. 136
  • Johann Strauss II.: Wiener Bonbons. Walc, op. 307
  • Johann Strauss II.: Figaro-Polka. Polka française, op. 320
  • Josef Hellmesberger (syn): Für die ganze Welt. Walc
  • Eduard Strauss: Ohne Bremse. Polka schnell, op. 238
  • Johann Strauss II.: Uwertura do operetki „Waldmeister”
  • Johann Strauss II.: Ischler Walzer. Nachgelassener Walzer Nr. 2 
  • Johann Strauss II.: Nachtigall-Polka, op. 222
  • Eduard Strauss: Die Hochquelle. Polka mazur, op. 114
  • Johann Strauss II.: Neue Pizzicato-Polka. op. 449
  • Josef Hellmesberger (syn): Estudiantina-Polka z baletu „Die Perle von Iberien”
  • Carl Michael Ziehrer: Wiener Bürger. Walc, op. 419
  • Anton Bruckner: Kadryl, WAB 121 (Orchestr. W. Dörner)
  • Hans Christian Lumbye: Glædeligt Nytaar! Galopp
  • Josef Strauss: Delirien. Walc, op. 212

Czytaj też:
Do siego roku 2024! Życzenia noworoczne od redakcji "Do Rzeczy"
Czytaj też:
Czy Nowy Rok zawsze zaczynał się 1 stycznia? Skąd wziął się Sylwester?
Czytaj też:
Poruszające, refleksyjne, radosne. Narodzenie Pana w malarstwie

Opracowała: Anna Szczepańska
Źródło: DoRzeczy.pl