Róża Czacka była świetnym organizatorem, człowiekiem bardzo pracowitym. Nigdy nie ustawała w pomocy innym. Swoje życie poświęciła niewidomym. Była pierwszą osobą w Polsce, która zwróciła uwagę na problemy osób niewidzących oraz słabo widzących.

Tragedia przekuta w nadzieję

Róża Czacka urodziła się 22 października 1876 roku w pałacu Branickich w Białej Cerkwi na Kresach. Była córką Feliksa Czackiego herbu Świnka i Zofii z domu Ledóchowskiej. Gdy Róża miała sześć lat jej rodzina przeniosła się do Warszawy i zamieszkała w Pałacu Krasińskich przy Krakowskim Przedmieściu, a później w pałacu Janaszów przy ulicy Zielnej. W jej życiu od dziecka bardzo ważną rolę odgrywała babcia, księżna Pelagia Czacka z domu Sapieha, która dbała o rozwój duchowy swojej wnuczki i zachęcała ją do modlitwy oraz kultu Eucharystii.

W 1894 roku Róża Czacka spadła z konia podczas przejażdżki. Już wcześniej miała kłopoty ze wzrokiem, co była przypadłością dziedziczną w jej rodzinie, jednak wypadek spowodował całkowitą utratę widzenia. Od 1898 roku Róża była zupełnie niewidoma. Rodzina próbowała jej pomóc, lecz medycyna była bezsilna i żadne operacje oraz konsultacje medyczne nie przynosiły efektu. Róża musiała pogodzić się ze swoim kalectwem. Przełomową chwilą miała być dla niej rozmowa z lekarzem, Bolesławem Gepnerem, który – choć pozbawił Różę wszelkich złudzeń, co do możliwości wyleczenia, to jednocześnie wlał w jej serce otuchę. Poradził, aby niewidoma młoda dziewczyna zajęła się innymi osobami cierpiącymi na tę samą przypadłość, gdyż nikt jak dotąd się nimi w Polsce nie zajmował.

Róża Czacka wzięła do serca słowa lekarza, choć na początku sama musiała przystosować się do nowej sytuacji i nauczyć się żyć ze swoją niepełnosprawnością. Opanowała alfabet Braille’a, a także zainteresowała się dotychczasowymi osiągnięciami z zakresu tyflologii (nauka zajmująca się utratą wzroku).

Opiekunka i administratorka

19 listopada 1908 roku, z inicjatywy Róży Czackiej, powstało Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi. Dwa lata później założyła ona schronisko dla niewidomych w Warszawie, które finansowała z własnych funduszy. Od 1911 roku zaczęły powstawać kolejne instytucje, gdzie niewidomi mogli otrzymać opiekę. Były to m.in. ochronka dla najmniejszych dzieci, szkoła powszechna, biblioteka brajlowska oraz warsztaty, w trakcie których niewidomi uczyli się praktycznych umiejętności. Towarzystwo rozrastało się i z czasem przeniesiono je do nowej, większej siedziby przy ulicy Złotej w Warszawie.

Róża Czacka decyzję o rozpoczęciu życia zakonnego podjęła w okresie pierwszej wojny światowej. 15 sierpnia 1917 roku złożyła śluby wieczyste i przywdziała habit franciszkański, przyjmując imię Elżbieta od Ukrzyżowania Pana Jezusa. Od lipca 1918 roku mieszkała w zakładzie Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi przy ul. Polnej w Warszawie. Zgromadzenie, które Roża Elżbieta Czacka założyła, przyjęło nazwę Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża. Jego charyzmatem była służba osobom niewidomym. Od 1 grudnia 1918 roku, po otrzymaniu koniecznych pozwoleń, do Zgromadzenia zaczęły wstępować nowe kandydatki. Róża Czacka została oficjalnie mianowana przełożoną generalną Zgromadzenia w lutym 1923 roku.

Od 25 maja 1918 roku w Warszawie przebywał nuncjusz apostolski Achille Ratti, późniejszy papież Pius XI. Był on jednym z doradców i przewodników duchowych Róży Czackiej.

Od maja 1921 roku trwała budowa większego ośrodka dla niewidomych. Opiekunem całego przedsięwzięcia, zwanego powszechnie, „Dziełem Lasek” był ksiądz Władysław Karniłowicz. Do Lasek zaczęto przenosić rozlokowane w różnych miejscach placówki. Trafiały tam dzieci niewidome z ubogich rodzin, które mogły w Laskach uczęszczać do szkoły, a także nauczyć się różnych praktycznych zajęć, dzięki którym mogły później znaleźć pracę. W Laskach powstał także dom Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża.

Podwarszawskie Laski tętniły życiem. Oprócz szkoły i warsztatów, funkcjonowały tam księgarnia, wydawnictwo, biblioteka i dom rekolekcyjny. We wszystkie działania niezmiennie zaangażowana była Róża Elżbieta Czacka. Laski powstały dzięki jej pracy i determinacji, choć oczywiście przy pomocy licznych życzliwych ludzi.

W roku 1922 matka Róża zachorowała na nowotwór piersi i przeszła dwie operacje. Choć osłabiona, nie porzuciła swojej pracy. Wciąż pracowała nad polepszeniem losu niepełnosprawnych. Róża Czacka bezpośrednio przyczyniła się do powstania systemu brajlowskiego, który został przyjęty jako obowiązujący Polsce.

W czasie drugiej wojny światowej, kiedy Niemcy bombardowali Warszawę, Róża Czacka została ranna w głowę i straciła oko. W tym czasie (w latach 1942-1945) w Laskach pracował późniejszy kardynał, a wówczas ksiądz Stefan Wyszyński.

Stan zdrowia Róży Czackiej systematycznie się pogarszał. Długo starała się nie rezygnować z pracy, lecz po udarze mózgu, jaki przeszła w 1948 roku, musiała odejść z funkcji przełożonej generalnej Zgromadzenia. Jej następczynią została siostra Wiesława Benedykta Walicka-Woyczyńska. W ostatnich latach życia Róża Elżbieta Czacka była już bardzo chora. Zmarła 15 maja 1961 roku w Laskach. Cztery dni później odbył się jej pogrzeb, któremu przewodniczył kardynał Stefan Wyszyński.

Dzieło Lasek, które Matka Elżbieta nazywała „Dziełem z Boga i dla Boga”, istnieje nadal. Ośrodek jest prężnie działającą placówką i od lat pomaga niewidomym i słabo widzącym dzieciom i dorosłym oraz ich rodzinom.

Już w chwili śmierci, najbliżsi współpracownicy Róży Czackiej byli przekonani o jej świętości. Proces wyniesienia jej na ołtarze trwał od lat 80. W 1988 roku uznano ją za Służebnicę Bożą. 9 października 2017 za zgodą papieża Franciszka promulgowano dekret o heroiczności jej życia i cnót – przysługiwał jej zatem tytuł Czcigodnej Służebnicy Bożej. 12 września 2021 roku w Warszawie odbyła się beatyfikacja Róży Czackiej, Matki Elżbiety.

Czytaj też:
Niezłomny Prymas. Komuniści walczyli z nim przez ponad trzy dekadyCzytaj też:
Miasto miłosierdziaCzytaj też:
Zabity za mówienie prawdy. Był solą w oku komunistycznego reżimu