Zespół archeologów z Uniwersytetu w Southampton zajmuje się badaniem tych ciekawych i wciąż mało poznanych konstrukcji. Ostatnio sztuczne wyspy zwane crannog (pol. kranog) znaleziono na jeziorze Loch Bhorgastail. Wyspę tę oraz prowadzoną do niej groblę usypano około pięć tysięcy lat temu, czyli wcześniej, niż zbudowano znane powszechnie Stonehenge.
Naukowcy zastosowali technikę zwaną stereofotogrametrią, aby zarejestrować strukturę zarówno nad, jak i pod linią wody. Dzięki temu uzyskali ciągłą perspektywę, co nie byłoby możliwe w przypadku samych badań lądowych lub podwodnych. Podczas prac terenowych naukowcy odkryli natomiast, pod kamienną okładziną, która tworzy widoczną powierzchnię wyspy, warstwową konstrukcję z drewna i gałęzi, a także setki fragmentów ceramiki rozrzuconych w otaczających wodach.
Zagadkowe wysepki
Dr Stephanie Blankshein, archeolog z Uniwersytetu w Southampton, wyjaśnia, że kranogi, czyli małe sztuczne wyspy, które zazwyczaj mają tysiące lat, istnieją w bardzo wielu miejscach na mapie Szkocji. „Setki takich struktur istnieją w szkockich jeziorach, a wiele z nich pozostaje niezbadanych lub nieodkrytych” – podkreśla.
Chociaż przez długi czas uważano, że wysepki te zostały zbudowane i były wykorzystywane głównie w okresie między epoką żelaza a okresem późnośredniowiecznym, to obecnie wiadomo, że niektóre z nich powstały znacznie wcześniej, w okresie neolitu, między 3800 a 3300 rokiem p.n.e.
Określenie prawdziwego wieku tego miejsca było możliwe dzięki przeprowadzeniu badań terenowych, przy użyciu tradycyjnych metod wykopaliskowych, pobierania próbek rdzeni, zaawansowanych badań geodezyjnych i datowania radiowęglowego. Archeolodzy byli również w stanie dzięki temu odtworzyć różne fazy rozwoju kranogu na jeziorze Loch Bhorgastail.
Wyspa na Loch Bhorgastail powstała około pięć tysięcy lat temu jako okrągła drewniana konstrukcja o średnicy około 23 metrów, którą pokryto zielenią. Około dwa tysiące lat później, w środkowej epoce brązu, dodano kolejną warstwę krzaków i kamieni. W ciągu ostatnich kilku lat archeolodzy znaleźli już w tym miejscu setki fragmentów ceramiki, w których często do dziś zachowały się resztki jedzenia, a także obrobiony kamień, co wskazują, że przeżywano tu czynności „wspólnotowe”, m.in. gotowano i spożywano posiłki.
Pomimo sporej wiedzy na temat crannogów, badacze wciąż nie wiedzą podstawowej rzeczy, czyli jaki był powód ich budowy. Bez wątpienia jednak zasoby i siła robocza niezbędne do ich budowy świadczą nie tylko o istnieniu złożonych społeczności zdolnych do podjęcia się takich projektów, ale i o tym, że „crannogs” były dla owych społeczeństw miejscem o szczególnym znaczeniu.
Czytaj też:
Neandertalczycy znali stomatologię? Rewolucyjne znaleziskoCzytaj też:
Starożytne grobowce na Saharze. Wśród naukowców PolacyCzytaj też:
Najdłuższa i najbardziej absurdalna wojna świata. Trwała 335 lat