W historycznym regionie Sabina w środkowych Włoszech archeolodzy odkryli rzadki przypadek akweduktu pochodzącego z czasów sprzed powstania państwa rzymskiego, jeszcze sprzed okresu królewskiego.
Zaskakujące odkrycie, nowe dane
Odkrycie akweduktu przedrzymskiego, dokonane w Monteleone Sabino, dostarcza zupełnie nowych informacji na temat sposobu organizacji życia, gospodarki oraz krajobrazu w środkowych Włoszech na długo przed romanizacją tych terenów. Badania prowadzone przez archeologów z wielu włoskich instytucji ujawniają niezwykły poziom planowania i umiejętności technicznych, jakich nie spodziewano się wcześniej po dawnych mieszkańcach Italii w tej części Półwyspu Apenińskiego.
Konstrukcja akweduktu została wykuta w naturalnych warstwach zlepieńców pochodzących z epoki plioceńsko-plejstoceńskiej. Sposób budowy i zastosowane metody świadczą o dużej precyzji budowniczych i ich znajomości lokalnej geologii. Przekrój kanału ma charakterystyczny kształt ostrołuku. Bardzo ciekawy jest sposób realizacji robót. Archeolodzy zauważyli, że robotnicy nie kopali na oślep. Najpierw wycięli regularne boczne tunele, a następnie poprowadzili główny tunel równolegle do grzbietu wzgórza. Świadczy to o wcześniejszym zaplanowaniu całej inwestycji i dopasowaniu jej do naturalnego ukształtowania terenu.
Co istotne, akwedukt stanowi dowód na istnienie w Sabinie przedrzymskiej zorganizowanej sieci osadniczej. Teren pokrywała sieć małych wsi (vici) powiązanych ze sobą strategiczną drogą łączącą wewnętrzne obszary Apeninów z regionem sabińskim nad Tybrem. Nie była to luźna mozaika izolowanych gospodarstw, lecz system powiązanych wspólnot. Badacze łączą realizację tak dużego przedsięwzięcia z tzw. pagusem, czyli wiejskim okręgiem terytorialnym, który dysponował wystarczającymi zasobami, siłą roboczą i wiedzą techniczną, by podjąć się kosztownej i długotrwałej inwestycji.
Głównym „zadaniem” akweduktu była gospodarka rolna. Kanał służył przede wszystkim do odwadniania pól, regulacji wilgotności gleby i kontrolowanego rozprowadzania wody. W regionie o zróżnicowanej rzeźbie terenu i zmiennej jakości gleb takie działania pozwalały zwiększyć produktywność ziemi i stabilizować plony. Skala projektu wskazuje, że za jego realizacją stała zorganizowana władza lokalna zdolna do mobilizacji ludzi, środków i długoterminowego planowania. Nie był to więc efekt doraźnej potrzeby pojedynczego gospodarstwa, lecz element szerszej strategii większej społeczności.
Prace badawcze w Monteleone Sabino trwają. Zespół stosuje nowoczesne podejście łączące archeologię klasyczną ze speleologią. Specjaliści od jaskiń i wąskich przestrzeni podziemnych współpracują z archeologami odczytującymi kolejne warstwy kulturowe i artefakty.
Odkrycie stumetrowego przedrzymskiego akweduktu w Monteleone Sabino zmienia dotychczasowy obraz Sabiny sprzed romanizacji. Pokazuje, że lokalne społeczności potrafiły realizować złożone inwestycje, co jest dowodem na to, że przed pojawieniem się Rzymu w środkowych Włoszech istniały już rozwinięte struktury społeczne i gospodarcze, zdolne nawet do trwałego kształtowania krajobrazu.
Czytaj też:
Pochówek łodziowy odkryty w Polsce. To unikat Czytaj też:
Skarby z Włocławka. Szereg niesamowitych odkryć w kilka dni Czytaj też:
Rzeźba sprzed 11 tys. lat. Wciąż nie wiemy, kto mógł ją stworzyć