Aleksander Kamiński. Pionier polskiego harcerstwa, autor „Kamieni na szaniec”

Aleksander Kamiński. Pionier polskiego harcerstwa, autor „Kamieni na szaniec”

Dodano: 
Aleksander Kamiński
Aleksander Kamiński Źródło: Muzeum Powstania Warszawskiego
Aleksander Kamiński kojarzony jest przede wszystkim jako pisarz. Niewiele osób wie o jego przebogatej działalności na wielu polach. Zajmował się edukacją młodzieży, zabiegał o jej wychowanie i kształcenie. Realizował się jako harcmistrz, był też żołnierzem i działaczem polskiego Podziemia podczas II wojny światowej, a także pomysłodawcą akcji związanych z tzw. małym sabotażem.

Aleksander Kamiński znany jest przede wszystkim jako autor „Kamieni na szaniec”, opartej na faktach książki opowiadającej o drugowojennych losach członków Szarych Szeregów.

Harcerstwo

Aleksander Kamiński urodził się 28 stycznia 1903 roku w Warszawie. Jego rodzicami byli Jan Kamiński i Petronela Kaźmierczak. Rodzina mieszkała w Warszawie, a później m.in. w Kijowie i Humaniu. Ojciec rodziny zmarł, kiedy Aleksander miał zaledwie siedem lat. Od 1916 roku Kamiński pracował jako goniec w banku. Dwa lata później wstąpił do. Męskiej Drużyny Skautowej im. Tadeusza Kościuszki w Humaniu, gdzie rozwijał swoje zainteresowania ruchem skautowym i przeszedł całą skautową hierarchię.

W 1921 roku Kamiński zamieszkał w Warszawie, gdzie ukończył szkołę średnią. Studiował później na Uniwersytecie Warszawskim (historię i archeologię). Kamiński, ze względu na trudną sytuację rodziny, jednocześnie cały czas pracował, m.in. jako wychowawca, a później kierownik w bursie oraz nauczyciel historii.

Tablica na budynku przy ul. Aleksandra Kamińskiego 30 w Łodzi

30 czerwca 1924 roku Kamiński został mianowany podharcmistrzem, co od 1927 roku, po zmianie stopni harcerskich, oznaczało harcmistrza. Od 1923 roku był drużynowym I Pruszkowskiej Drużyny Harcerzy im. Stefana Czarnieckiego i III Pruszkowskiej Drużyny Harcerzy im. Tomasza Zana. Od 1925 roku był komendantem hufca w Pruszkowie, a od jesieni 1928 roku do grudnia 1929 roku komendantem Chorągwi Mazowieckiej ZHP.

Aleksander Kamiński był ponadto twórcą metodyki zuchowej, którą stworzył przy współpracy z Jadwigą Zwolakowską. Od września 1937 roku był kierownikiem Wydziału Zuchów w Głównej Kwaterze Harcerzy.

II wojna światowa

12 września 1939 roku Aleksander Kamiński dotarł do Warszawy, gdzie został włączony w skład Komendy Pogotowia Harcerzy. Po kapitulacji stolicy zajmował się domem dziecka dla najmłodszych, którzy stracili rodziny w wyniku działań wojennych. Od października 1939 roku działał w konspiracji. Należał do Szarych Szeregów i Służby Zwycięstwu Polski. Był inicjatorem utworzenia i redaktorem najważniejszego pisma wydawanego przez polskie Podziemie, czyli „Biuletynu Informacyjnego”. Publikował także na łamach „Przeglądu Propagandowego”. Zajmował się ponadto organizacją zakazanych przez Niemców przedstawień i występów polskich artystów. Od wiosny 1942 roku działał w Komisji Propagandy (KOPR) Komendy Okręgu Warszawa Armii Krajowej. Od 1941 roku, aż do wybuchu Powstania Warszawskiego, pracował też w kontrwywiadzie ZWZ-AK.

Kamiński był także twórcą koncepcji „małego sabotażu”, a później komendantem głównym Organizacji Małego Sabotażu „Wawer”. W 1943 roku wydał po raz pierwszy swoją najsłynniejszą książkę „Kamienie na szaniec”, którą napisał pod wpływem opowieści Tadeusza Zawadzkiego „Zośki”.

Obchody 75. rocznicy Akcji pod Arsenałem

Kamiński oskarżany był przez niektórych członków NSZ o „żydofilstwo”. Podejrzewano go też o sympatie lewicowe. Kamiński faktycznie utrzymywał kontakty z członkami Żydowskiej Organizacji Bojowej, m.in. z Markiem Edelmanem, ale pozostał wierny AK. W konspiracji działał do upadku Powstania Warszawskiego.

„Nowa” Polska

Po zakończeniu wojny Kamiński zamieszkał w Łodzi i zaczął pracować na Uniwersytecie Łódzkim. W 1947 roku uzyskał stopień doktora filozofii. Wciąż działał w środowisku harcerskim. Od stycznia 1946 był członkiem Komisji Ideologicznej i Prawa i Przyrzeczenia Harcerskiego, a od marca tego samego roku – II wiceprzewodniczącym ZHP. Stanowiska tego pozbawiono go z przyczyn ideologicznych, a w 1949 w ogóle usunięto z ZHP. Rok później pozbawiono go też pracy na Uniwersytecie Łódzkim. Jednocześnie książki Kamińskiego zostały objęte cenzurą i wycofano je z obiegu.

Do „łask” Kamiński wrócił w czasie tzw. gomułkowskiej odwilży, po śmierci Stalina. W 1956 roku powrócił na krótko do pracy w harcerstwie, lecz musiał porzucić tę aktywność z ppwodu nacisków władz PRL, które zmierzały do podporządkowania ruchu harcerskiego partii. W 1958 roku Kamiński ponownie zaczął pracować na UŁ. Kierował tam m.in. Katedrą Pedagogiki Społecznej.

W 1973 roku, po przejściu na emeryturę, wrócił do Warszawy. Aleksander Kamiński zmarł 15 marca 1978 roku. Pochowany został na Powązkach w kwaterze Harcerskiego Batalionu Armii Krajowej „Zośka”. Spoczął obok „Rudego”, „Alka” i „Zośki”. W 1991 roku nadany został mu przez Jad Waszem tytuł Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata, a w 2008 roku przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego, Kamiński odznaczony został Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

Czytaj też:
Krzysztof Kamil Baczyński. Symbol "Kolumbów" zginął w Powstaniu Warszawskim
Czytaj też:
"Zagram hymn Polski. I proszę wstać!". Artur Rubinstein. Z Polską w sercu
Czytaj też:
QUIZ: Połącz tytuł lektury z jej autorem. Pamiętasz je wszystkie?

Opracowała: Anna Szczepańska
Źródło: DoRzeczy.pl