"Stany Zjednoczone Ameryki przeprowadziły z powodzeniem szeroko zakrojoną akcję przeciwko Wenezueli i jej przywódcy, prezydentowi Nicolasowi Maduro, który wraz ze swoją żoną został pojmany i wywieziony z kraju" – napisał w nocy czasu amerykańskiego na platformie Truth Social Donald Trump.
Jak dodał, operacja ta została przeprowadzona we współpracy z amerykańskimi organami ścigania. "Szczegóły zostaną podane wkrótce" – zapowiedział.
W sobotę nad ranem media obiegły informacje o potężnych eksplozjach w stolicy Wenezueli. Jak wynika z relacji świadków, w Caracas słyszane były odgłosy samolotów. Według agencji Reutera, południowe tereny miasta, gdzie znajduje się baza wojskowa, są pozbawione prądu.
W reakcji na te doniesienia rząd w Caracas wydał oświadczenie, w którym podkreślił, że "odrzuca, potępia i denuncjuje przed społecznością międzynarodową najpoważniejszą agresję militarną dokonaną przez obecny rząd Stanów Zjednoczonych Ameryki przeciwko terytorium i ludności wenezuelskiej w cywilnych i wojskowych lokalizacjach miasta Caracas, stolicy Republiki, oraz stanów Miranda, Aragua i La Guaira". "Celem tego ataku nie jest nic innego jak przejęcie strategicznych zasobów Wenezueli, w szczególności jej ropy naftowej i minerałów, próbując siłą złamać polityczną niezależność Narodu. Nie uda im się to" – czytamy w oświadczeniu. Wenezuelski rząd wezwał "wszystkie siły społeczne i polityczne kraju do uruchomienia planów mobilizacji i odparcia tego imperialistycznego ataku".
Kim jest Maduro?
Nicolás Maduro Moros urodził się 23 listopada 1962 roku prawdopodobnie w Caracas, stolicy Wenezueli. Pochodzi z robotniczej rodziny o poglądach lewicowych. Jego ojciec był działaczem związkowym. Kontrowersje wzbudza jego faktycznie pochodzenie. Widomo, że matka pochodziła z Kolumbii. Miejsce jego urodzenia jest jednocześnie powodem spekulacji, a ma to znacznie o tyle, że zgodnie z wenezuelską konstytucją prezydentem kraju może być tylko osoba, która jest Wenezuelczykiem z urodzenia i nie posiada innego obywatelstwa.
Nie wiadomo dokładnie, jakie szkoły ukończył Maduro. Prawdopodobnie tylko uczęszczał, lecz nie skończył szkoły średniej. W młodości pracował jako kierowca autobusu. Wtedy, idąc śladem ojca, zaangażował się w nielegalną wówczas działalność związkową. W latach 80. przebywał na Kubie, gdzie odbył szkolenie ideologiczne prowadzone przez młodzieżówkę komunistyczną i nawiązał kontakty z kubańskimi władzami.
Po powrocie do Wenezueli Maduro dołączył do rewolucyjnego ruchu MBR-200 (Boliwariański Ruch Rewolucyjny-200) związanego z Hugo Chávezem, i aktywnie działał na rzecz jego uwolnienia po nieudanych zamachach stanu z 1992 roku. Maduro piął się po szczeblach kariery, stawał się coraz bardziej popularny. Współtworzył Ruch V Republiki, który doprowadził Cháveza do władzy w 1998 roku.
Maduro był następnie deputowanym do parlamentu i członkiem Zgromadzenia Konstytucyjnego. W latach 2005-2006 pełnił funkcję przewodniczego Zgromadzenia Narodowego, od 2006 do 2012 roku był ministrem spraw zagranicznych, a później przez rok – do śmierci Cháveza – wiceprezydentem Wenezueli. Po jego śmierci został ogłoszony tymczasowym prezydentem, do czasu rozpisania wyborów.
Jako szef dyplomacji Maduro prowadził politykę otwartego sprzeciwu wobec Stanów Zjednoczonych oraz zacieśniał relacje z Rosją, Chinami, Iranem, Kubą, Syrią i Libią rządzoną wówczas przez Muammara Kaddafiego.
Prezydentura
Po śmierci Hugo Cháveza w marcu 2013 roku Maduro objął urząd tymczasowego prezydenta, a następnie wygrał wybory prezydenckie w kwietniu 2013 roku. Wyniki elekcji były kwestionowane przez opozycję.
Od 2015 roku Maduro rządził de facto dekretami, wykorzystując podporządkowany sobie Sąd Najwyższy i instytucje wyborcze. Po zwycięstwie opozycji w wyborach parlamentarnych w 2015 roku odebrał Zgromadzeniu Narodowemu realną władzę, co doprowadziło do kryzysu konstytucyjnego.
W 2017 roku powołał Zgromadzenie Konstytucyjne, wybrane w wyborach uznanych przez społeczność międzynarodową za nieuczciwe. Wybory prezydenckie w 2018 roku oraz w 2024 roku również zostały powszechnie uznane za sfałszowane.
Przełomowym momentem była inauguracja drugiej prezydentury Maduro, która zaczęła się 10 stycznia 2019 roku. Jego wybór został uznany przez znaczną część społeczności międzynarodowej za nielegalny. Organizacja Państw Amerykańskich, Unia Europejska, Grupa z Limy (to grupa powołana w 2017 roku przez Kanadę i 13 państw Ameryki Łacińskiej w celu znalezienia pokojowego rozwiązania kryzysu w Wenezueli) oraz ponad 50 państw świata odmówiły uznania jego prezydentury, popierając przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego, Juana Guaidó, jako tymczasowego prezydenta.
Brak poparcia zaostrzył jeszcze politykę Maduro. Wkrótce po rozpoczęciu drugiej kadencji, przy wsparciu podporządkowanego mu Trybunału Najwyższego, faktycznie pozbawiły opozycyjne Zgromadzenie Narodowe realnej władzy ustawodawczej. Rządy, organizacje międzynarodowe i media zaczęły wprost określać Wenezuelę jako dyktaturę, a Maduro jako dyktatora.
Okres rządów Maduro charakteryzuje się systematycznym ograniczaniem wolności słowa i niezależnych mediów. Setki stacji radiowych, gazet i kanałów telewizyjnych zostały zamknięte, a dostęp do Internetu i serwisów informacyjnych bywał celowo blokowany w momentach napięć politycznych. Dziennikarze byli zatrzymywani, zastraszani lub zmuszani do emigracji.
Raporty ONZ, Human Rights Watch i innych organizacji dokumentują tysiące przypadków zatrzymań, tortur, wymuszonych zaginięć oraz egzekucji, często dokonywanych przez specjalne jednostki policyjne, takie jak FAES. Najbiedniejsze dzielnice kraju były szczególnie dotknięte przemocą państwową, co dodatkowo pogłębiało kryzys humanitarny. Według szacunków pod rządami Maduro ponad 20 tysięcy osób padło ofiarą pozasądowych zabójstw, a siedem milionów Wenezuelczyków zostało zmuszonych do ucieczki z kraju.
W 2021 roku Międzynarodowy Trybunał Karny formalnie wszczął śledztwo w sprawie możliwych zbrodni przeciwko ludzkości popełnionych przez wenezuelskie władze, co stanowi jeden z najpoważniejszych międzynarodowych kroków prawnych wobec administracji Maduro.
Niezależność wymiaru sprawiedliwości w Wenezueli została w znacznym stopniu zlikwidowana. Według ustaleń ONZ sędziowie i prokuratorzy działali pod presją polityczną, akceptując dowody sfabrykowane lub uzyskane pod przymusem oraz rutynowo stosując tymczasowe aresztowania wobec przeciwników politycznych. System sądowy stał się narzędziem represji, a bezkarność funkcjonariuszy państwowych była powszechna.
Administracja Maduro była ponadto wielokrotnie oskarżana o masową korupcję, w tym defraudację środków publicznych, pranie pieniędzy oraz nielegalne wzbogacanie się elit rządzących. Szczególną uwagę zwróciły afery związane z państwowym sektorem naftowym, programem dystrybucji żywności oraz współpracą z zagranicznymi firmami.
Dodatkowo, Stany Zjednoczone postawiły Maduro i wysokim urzędnikom państwowym zarzuty narkoterroryzmu, oskarżając ich o współpracę z kartelami narkotykowymi oraz organizacjami zbrojnymi w celu przemytu kokainy. Na Maduro nałożono międzynarodowe sankcje, a USA wyznaczyły wielomilionową nagrodę za informacje prowadzące do jego aresztowania.
Rządy Maduro zbiegły się z bezprecedensowym kryzysem gospodarczym i humanitarnym. Miliony Wenezuelczyków cierpiały z powodu niedoborów żywności, leków i podstawowych usług, podczas gdy przedstawiciele władzy byli oskarżani o czerpanie korzyści z systemu dystrybucji pomocy. Publiczne doniesienia o luksusowym stylu życia elit rządzących wywoływały wielokrotnie społeczne oburzenie.
Choć faktyczny obraz sytuacji w Wenezueli jest dobrze znany i udokumentowany, rząd Maduro konsekwentnie odrzucał wszystkie oskarżenia, określając je jako element „imperialistycznego spisku”.
3 stycznia 2026 roku, podczas amerykańskiego uderzenia na Wenezuelę, prezydent USA Donald Trump ogłosił, że Maduro został schwytany przez siły specjalne USA.
Czytaj też:
Sytuacja w Wenezueli. MSZ wydało komunikatCzytaj też:
"Żądamy dowodu". Rząd w Caracas reaguje na pojmanie MaduroCzytaj też:
"Natychmiastowe przejście do walki". Maduro wprowadza stan wyjątkowy