Buławy i buzdygany dawnej Rzeczypospolitej
  • Michał MackiewiczAutor:Michał Mackiewicz

Buławy i buzdygany dawnej Rzeczypospolitej

Dodano: 
Hetman Jan Zamoyski trzymający buławę  /  Buzdygany z XVI, XVII i XVIII wieku
Hetman Jan Zamoyski trzymający buławę / Buzdygany z XVI, XVII i XVIII wieku Źródło: Wikimedia Commons / Bornholm - CC BY-SA 4.0
Orężem najbardziej kojarzonym z sarmackim mitem, zaraz po szabli rzecz jasna, są buława i buzdygan. Uwiecznione na monarszych i hetmańskich portretach z epoki stanowią widomy symbol orientalizacji kultury szlacheckiej oraz wojsk dawnej Rzeczypospolitej

Buława, wyraz pochodzenia tatarskiego, oznacza w języku polskim maczugę, laskę niedługą z gałką na końcu – symbol godności, władzy hetmańskiej. Jak buław mogli używać tylko hetmani, tak wyłącznie regimentarze, pułkownicy, rotmistrze, porucznicy i chorążowie używali buzdyganów. Pomiędzy buławą a buzdyganem ta zachodziła różnica, że gałka u buławy bywała zwykle okrągła, niekiedy misternie ozdabiana i drogimi kamieniami wysadzana, zaś buzdygany, także często srebrne lub pozłociste, kończyły się gałką kształtu gruszki, podłużnie pokarbowanej” („Encyklopedia staropolska”, Z. Gloger). Obie bronie mają prehistoryczną genezę. Z początku ich znaczenie było bez wątpienia czysto utylitarne. Proste i tanie, ale zarazem niezwykle skuteczne narzędzia w walce przeciwko nieopancerzonemu przeciwnikowi stanowiły – obok dzidy/włóczni – naturalny wybór dla niewyspecjalizowanego wojownika. Dość wcześnie zyskały jednak znaczenie symboliczne, co poświadczają badania starożytników oraz znaleziska archeologiczne.

Artykuł został opublikowany w najnowszym wydaniu miesięcznika Historia Do Rzeczy.

Źródło: DoRzeczy.pl