Historia żyjącej na początku XIX wieku Mary Anning jest niezwykła. Choć nauka zawdzięcza jej tak wiele, przez lata pozostawała całkowicie nieznana. Mary była zbieraczką skamieniałości, handlarzem i paleontologiem-samoukiem. Odkryła liczne skamieniałości, w tym kompletne szkielety ichtiozaurów i plezjozaurów. Te znaleziska znacząco wzbogaciły wiedzę o historii Ziemi.
Wszystko zaczęło się z biedy
Mary Anning urodziła się 21 maja 1799 roku w Lyme Regis w hrabstwie Dorset w Wielkiej Brytanii. Ojciec Mary, Richard, był stolarzem i amatorem zbierania skamieniałości, które sprzedawał turystom, by uzupełnić dochody. Matka, Mary Moore, zwana Molly, pomagała w tym zajęciu mężowi. Małżeństwo miało dziewięcioro dzieci, lecz dorosłości dożyła tylko dwójka. Sytuacja rodziny bardzo się pogorszyła, kiedy zmarł ojciec rodziny. Molly ledwo wiązała koniec z końcem. Aby pomóc matce, Mary, mając zaledwie 11 lat, zaczęła pomagać jej w poszukiwaniach skamieniałości. W ten sposób uczyła się je rozpoznawać i oczyszczać.
Mary była bardzo pilna. Brak formalnego wykształcenia nie przeszkodził jej w zdobywaniu wiedzy. Czytać nauczyła się z religijnych pism. Samodzielnie studiowała geologię, anatomię oraz ilustrację naukową, kopiowała artykuły i rysunki.
Pierwsze znaczące okazy Mary znalazła samodzielnie mając 12 lat. Wraz z bratem wykopała wówczas kompletny szkielet ichtiozaura o długości 5 metrów. Okaz rodzina sprzedała za kwotę 23 funtów, co pozwoliło im przeżyć przez pół roku. W latach Mary 1815-1819 znalazła kilka kolejnych ichtiozaurów, które trafiły do muzeów i posłużyły podczas wykładów naukowych.
Mary Anning kontynuowała swoje poszukiwania w następnych latach, coraz bardziej się w tym zajęciu specjalizując. W 1823 roku odkryła pierwszy kompletny szkielet plezjozaura. Było to znalezisko tak niezwykłe, że zoolog Georges Cuvier początkowo podejrzewał, że jest to fałszerstwo, ale później potwierdził ich autentyczność.
W 1828 roku Mary odkopała pterodaktyla. Był to pierwszy taki okaz Dimorphodon macronyx znaleziony poza Niemcami. Rok później znalazła okaz stworzenia zwanego Squaloraja. Anning była też pionierką w badaniach koprolitów (skamieniałych odchodów) we współpracy z Williamem Bucklandem.
Anning eksplorowała przede wszystkim klify Blue Lias. Jej znaleziska pochodziły z okresu triasu i jury. Odkrycia dostarczyły materiału dla czołowych naukowców, jak wspomniany Buckland, Richard Owen (twórca terminu „dinozaur”), Adam Sedgwick czy Gideon Mantell.
W 1826 roku otworzyła sklep „Anning’s Fossil Depot”, gdzie sprzedawała znalezione przez siebie skamieniałości. Mary Anning była w środowisku naukowym bardzo znana. Choć nie zyskała żadnego tytułu naukowego, dzięki wiedzy terenowej i umiejętności klasyfikacji skamieniałości zyskały rozgłos i szacunek badaczy. Mimo to nie mogła liczyć na oficjalne uznanie czy propozycję dołączenia do naukowych gremiów. Naukowcy kupowali jej znaleziska, ale chwalili się nimi pod własnymi nazwiskami, pomijając jej wkład.
Mary, choć tak wiele osiągnęła, wciąż borykała się z trudną sytuacją materialną. Ubóstwo zmuszało ją do ryzykownych poszukiwań na niestabilnych klifach. W 1833 przeżyła lawinę błotną, w której zginął jej pies. Mary Anning zmarła 9 marca 1847 roku na raka piersi. Dopiero po śmierci Geological Society oficjalnie ją uhonorowało. Dziś znalezione przez nią skamieniałości znajdują się m.in. w Muzeum Historii Naturalnej w Londynie. W 2022 odsłonięto jej pomnik w Lyme Regis.
Czytaj też:
Najstarsza rzeka świata. Piły z niej dinozauryCzytaj też:
Jaja dinozaurów w Portugalii. W niektórych znajdują się jeszcze niewyklute gadyCzytaj też:
Widok wprawił w osłupienie. "Autostrada" dinozaurów we włoskiej Lombardii