W wyniku tych wydarzeń tysiące ludzi traciło życie, a klimat zmieniał się radykalnie, co otworzyło drogę nowym możliwościom ewolucyjnym.
Erupcja wulkanu Toba (74 000 lat temu)
Była to jedna z największych erupcji w historii Ziemi. W jej wyniku do atmosfery wyrzucone zostały ogromne ilości popiołu i siarki. Wczesne teorie sugerowały, że erupcja niemal doprowadziła do wyginięcia ludzkości, redukując nasz gatunek do zaledwie kilku tysięcy osobników. Nowsze dowody wskazują jednak na większą odporność populacji ludzkich niż początkowo sądzono. Wybuch Toba miał niemniej kluczowy wpływ na rozwój gatunku ludzkiego.
Młodszy dryas (około 11-10 tysięcy lat p.n.e.)
Był to ostatni zimny epizod ostatniego zlodowacenia. Nazwa pochodzi od dębika ośmiopłatkowego, krzewinki, której pyłek znaleziono w osadach z tego okresu. Młodszy dryas to moment ostatniego spadku temperatury już w czasie, gdy Ziemia zaczęła się ocieplać po ostatniej epoce lodowcowej. Ta nagła zmiana klimatu zmusiła społeczności łowców-zbieraczy do całkowitej zmiany strategii przetrwania i najprawdopodobniej opóźniła rozprzestrzenianie się rolnictwa. Wydarzenie to zbiega się również z masowym wymieraniem megafauny.
Megasusza (lata 2200-2000 p.n.e.)
Trwająca około dwieście lat susza doprowadziła do zagłady potężne cywilizacje starożytnego świata: Imperium Akadyjskie, egipskie Stare Państwo i destabilizując cywilizację doliny Indusu. Susze doprowadziły do masowych migracji i doprowadziły do daleko idących zmian politycznych.
Wybuch wulkanu Thera (lata około 1600-1500 p.n.e.)
Wulkaniczna wyspa Santorini dosłownie eksplodowała podczas jednej z najpotężniejszych erupcji starożytności. Wybuch wulkanu Thera wywołał tsunami na Morzu Egejskim, a popiół pokrył całe miasta. Katastrofa ta prawdopodobnie zadała śmiertelny cios minojskiej potędze morskiej i przyczyniła się do społecznych zmian, które przekształciły starożytny świat śródziemnomorski.
Zniszczenie Helike (373 rok p.n.e.)
Trzęsienie ziemi i tsunami pochłonęły w ciągu jednej nocy greckie państwo-miasto Helike. Zniknięcie polis interpretowano jako karę boską. Katastrofa ta przetrwała w pamięci Greków przez wiele pokoleń i wpływała na lokalne wierzenia religijne. Współcześni archeolodzy odkryli pozostałości Helike w lagunie, potwierdzając, że starożytne relacje nie kłamią, a dramat miasta rozegrał się naprawdę.
Wybuch Wezuwiusza (79 rok)
Wybuch wulkanu Wezuwiusz pogrzebał Pompeje i Herkulanum pod wielometrową warstwą popiołu i pyłów piroklastycznych. Choć była to ogromna tragedia, „dzięki” niej możemy spojrzeć dziś na Pompeje niczym na swoistą kapsułę czasu. Miejsce to daje niezrównany wgląd w życie mieszkańców starożytnego Rzymu. Idealnie zachowane ulice, domy, a nawet pożywienie wciąż ujawniają intymne szczegóły cywilizacji, która zginęła.
Trzęsienie ziemi na Krecie (365 rok)
Trzęsienie ziemi o magnitudzie 8 u wybrzeży Krety wywołało niszczycielskie tsunami, które wyrzuciło statki w głąb lądu i zniszczyło nadmorskie miasta we wschodniej części Morza Śródziemnego. Aleksandria, jeden z największych portów starożytnego świata, poniosła ogromne straty. Na lata sparaliżowany został handel morski.
Zima wulkaniczna (lata 536-540)
Tajemnicza erupcja wulkanu z VI wieku na kilka lat spowiła niebo pyłem, powodując nieurodzaj i głód na całym świecie. Współcześni kronikarze opisywali, że słońce ledwo świeciło, co osłabiło społeczeństwo tuż przed uderzeniem niszczycielskiej zarazy zwanej zarazą Justyniana.
Zaraza Justyniana (lata 541-544)
Pierwsza odnotowana pandemia dżumy dymienicznej spustoszyła Cesarstwo Bizantyjskie i pobliskie inne regiony, zabijając miliony ludzi i paraliżując sieci handlowe w regionie Morza Śródziemnego. Ogromna śmiertelność w miastach zrujnowała dochody podatkowe i rekrutację do wojska, znacząco osłabiając Cesarstwo Wschodniorzymskie. Niedawna analiza genetyczna ofiar dżumy potwierdziła, że była to ta sama bakteria, która później wywołała Czarną Śmierć.
Erupcja wulkanu Samalas (1257 rok)
Ukryty na indonezyjskiej wyspie Lombok wulkan pozostawał tajemnicą dla współczesnych naukowców aż do XXI wieku. Kiedy wybuchł w XIII wieku spowodował globalny kryzys i klimatyczny chaos. Na całej ziemi doszło do gwałtownego ochłodzenia, a w konsekwencji nieurodzaju i klęski głodu. Erupcja spowodowała powstanie rozległej kaldery, w której znajduje się jezioro Segara Anak.
Czarna śmierć (lata 1347-1351)
Pandemia dżumy przetoczyła się przez cały kontynent europejski. W wyniku czarnej śmierci zginęła nawet jedna trzecia całej populacji. Trwający kilka lat koszmar całkowicie odmienił Europę, doprowadził do upadku wiele feudalnych struktur. Była to prawdopodobnie najbardziej niszczycielska zaraza w dziejach.
Wybuch Tambora i rok bez lata (lata 1815-1816)
Potężna erupcja wulkanu Tambora w Indonezji wyrzuciła w atmosferę tak wiele pyłów, że wywołała globalną zimę wulkaniczną, powodując nieurodzaj od Europy po Amerykę Północną. Zbiory załamały się, ceny żywności gwałtownie wzrosły. Jednocześnie zdesperowane rodziny migrowały na zachód, przyspieszając rozrost populacji w Ameryce.
Czytaj też:
Tajemnicza piramida na Sardynii. Jest starsza, niż piramidy egipskieCzytaj też:
Miecz dosłownie wbity w ziemię. Jest starszy niż państwo polskieCzytaj też:
Najgorętsze lato w historii. Czy rekord zostanie pobity?