Starcie miało miejsce w Pruskiej Iławie w dzisiejszej Bagrationowsku w obwodzie królewieckim w Rosji. Była to jedna z najkrwawszych i najbardziej zaciętych batalii w trakcie wojen napoleońskich. Walki toczyły się w ekstremalnych warunkach zimowych: opady śniegu, wielki mróz i zamiecie znacząco utrudniały manewry i komunikację. Obie armie poniosły ogromne straty nie tylko w wyniku ognia artyleryjskiego i muszkietowego, ale także z powodu chorób i wyczerpania.
Przygotowania
Na początku 1807 roku Napoleon prowadził wojnę z państwami kolejnej, czwartej koalicji antyfrancuskiej, w skład której wchodziły m.in. Prusy i Rosja. Po zwycięstwach w kampanii niemieckiej w 1806 roku, cesarz Francuzów skierował siły na wschód, aby pogrążyć reorganizujące się armie przeciwników. W styczniu 1807 roku walki przeniosły się na teren dawnych Prus Wschodnich, gdzie francuskie oddziały ścigały siły rosyjskie i pruskie starające się połączyć i kontratakować. Dążąc do odcięcia poszczególnych grup Wielkiej Armii i rozbicia ich oddzielnie, dowódca sił rosyjsko-pruskich Bennigsen zdecydował się stawić opór nad Pruską Iławą. Jednocześnie Bennigsen, zdając sobie sprawę, jaki manewr próbuje zastosować Napoleon, postanowił od razu wydać bitwę, aby chronić swoje linie komunikacyjne.
Francuzi pod wodzą Napoleona dysponowali dużą armią, której liczebność szacowana jest na około 65 tysięcy żołnierzy. Armia ta posiadała także spore zasoby artylerii oraz jednostki kawalerii. Rosjanie i Prusacy łącznie dysponowali siłami w liczbie około 72-82 tysięcy żołnierzy i blisko 470 działami.
Przebieg bitwy
Walki rozpoczęły się po południu 7 lutego, kiedy francuska awangarda zbliżyła się do pozycji rosyjskich przy Pruskiej Iławie. Marszałek Soult skierował do ataku lekkie pułki piechoty i kawalerii, które jednak zostały powstrzymane przez intensywny ogień artylerii rosyjskiej. Rosyjskie baterie i oraz piechota odrzucili pierwsze natarcia, a ataki francuskich żołnierzy nie przyniosły przełamania frontu.
Walki nasiliły się wraz z przybyciem większych sił francuskich, w tym części korpusów Davouta i Neya, które miały próbować obejść stanowiska rosyjsko-pruski. Rosjanie, pomimo strat, utrzymywali pozycje, a ich obrona była skuteczna, szczególnie w rejonie na południowy wschód od Iławy, skąd ostrzeliwali natarcia przeciwnika.
Kolejnego dnia Francuzi podejmowali dalsze próby przełamania obrony przeciwnika. Generałowie francuscy wykorzystali ciężkie warunki pogodowe – zawieje śnieżne i silny mróz – aby podjąć frontalne i manewrowe natarcia. 8 lutego miała miejsce jedna z największych szarż kawalerii w historii wojen napoleońskich.
Pomimo ogromnej determinacji i licznych ataków Wielkiej Armii, połączone armie rosyjsko-pruskie zdołały utrzymać większość swoich pozycji aż do późnego popołudnia. Francuzi, mimo strat, również wykazywali niezwykłą wytrwałość i dyscyplinę, to jednak doprowadziło do dramatycznych walk na bliskim dystansie.
Straty i bilans bitwy
Bitwa pod Pruską Iławą była jednym z najbardziej krwawych starć epoki napoleońskiej. Straty obu stron były ogromne. Po stronie francuskiej było około 9 tysięcy zabitych i 11 tysięcy rannych. Prusacy i Rosjanie stracili 7 tysięcy ludzi i mieli około 20 tysięcy rannych.
Ani jedna, ani druga strona nie odniosła zdecydowanego zwycięstwa. Siły rosyjsko-pruskie wycofały się z pola walki, co umożliwiło Francuzom kontynuowanie działań w kierunku północno-wschodnim. Starcie powstrzymało na pewien czas ofensywę wrogów Napoleona i umożliwiło mu reorganizację armii.
Działania wojskowe po bitwie pod Pruską Iławą doprowadziły ostatecznie do podpisania pokoju w Tylży w lipcu 1807 roku, który na pewien czas ustabilizował sytuację w Europie Środkowej i Wschodniej. Polakom Tylża dała ustanowienie Księstwa Warszawskiego jako satelitarnego państwa francuskiego.
Czytaj też:
Ponadnarodowy bohater. Otoczony czcią nie tylko w Polsce Czytaj też:
"Imię Polski będzie wymazane…". Taką umowę zawarli ze sobą zaborcy Czytaj też:
Pięć lwów Lechistanu