W zachodnim Norfolk odkryto niezwykły skarb. Wśród wielu metalowych przedmiotów z epoki żelaza, datowanych na około dwa tysiące lat, na pierwszy plan wysuwa się świetnie zachowany karnyks oraz fragmenty drugiego instrumentu. To odkrycie rzuca zupełnie nowe nowe światło na ceremonialne i wojenne tradycje celtyckich społeczności Wielkiej Brytanii.
Badacze podkreślają, że choć ten egzemplarz jest starszy, niż czasy królowej Icenów Boudiki, która zasłynęła jako pogromczyni Rzymian, to jej wojska musiały korzystać z bardzo podobnych rogów podczas bitew. W całej Europie znaleziono ich bardzo niewiele. Karnyks z Wielkiej Brytanii jest najlepiej zachowanym przedmiotem tego typu.
Postrach wrogów
Odkrycia dokonano podczas rutynowych wykopalisk archeologicznych prowadzonych przez grupę Pre-Construct Archaeology w ramach standardowych badań; w miejscu tym ma wkrótce powstać zabudowa mieszkaniowa.
Badacze byli zszokowani tym, co znaleźli. Początkowo nic nie wskazywało, że trafią na tak wartościowy skarb. Okazało się, że wykopali jedno z najważniejszych znalezisk epoki żelaza w ostatnich dziesięcioleciach.
„Karnyks był długim rogiem wojennym zakończonym głową zwierzęcia, na którym grano pionowo, aby jego dźwięk niósł się po okolicy. Nie był to jedynie instrument muzyczny, ale narzędzie wojny psychologicznej. Miał na celu zastraszenie, zdezorientowanie i przytłoczenie przeciwnika, zanim rozpocznie się walka. Starożytni historycy byli pod wrażeniem jego działania. Opisując bitwę pod Telamonem, grecki historyk Polibiusz (ok. 200-ok. 118 p.n.e.) napisał, że połączony dźwięk karnyksu i innych rogów wojennych był tak przytłaczający, że zdawał się »dobiegać z całej okolicy«.
Głowa karnyksa z Norfolk wykonana jest z cienkiej blachy ze stopu miedzi, tłoczonej metodą repusowania. Pysk przypomina pysk dzika albo smoka, z wydatnymi brwiami, oczami i szeroko otwartym, uzębionym pyskiem z kłami. Uszy w kształcie liścia okalają głowę (...). Wokół szyi, podniesiony kołnierz i dyski tworzą wrażenie obroży otaczającej gardło zwierzęcia. Ślady nałożonego materiału zachowały się w oczach, nadając im niegdyś żywy, realistyczny wygląd” – podają badacze na swoim profilu na Facebooku.
Karnyksy były używane przez wojowników epoki żelaza w całej Europie do zastraszania wrogów i mobilizowania wojsk. Rzymscy pisarze często przedstawiali je jako egzotyczne trofea wojenne. Obecnie znane są tylko trzy egzemplarze z Wielkiej Brytanii, a okaz z Norfolk należy do najbardziej kompletnych, jakie kiedykolwiek odkryto.
W skarbie znalezionym w Norfolk znajduje się także głowa dzika z brązowej blachy, która prawdopodobnie zdobiła niegdyś sztandar wojskowy (w kulturze celtyckiej dzik symbolizował siłę i wolę walki). Znaleziono też pięć głowic tarczowych.
Choć karnyks jest dobrze zachowany, to pozostaje bardzo kruchy. Miną tygodnie zanim eksperci oczyszczą go całkowicie z ziemi. „Każdy element musi zostać zabezpieczony i udokumentowany, zanim będzie można go bezpiecznie oddzielić od otaczającej gleby”. – przekazał mediom konserwator Jonathan Clark z Norfolk Museums Service.
Czytaj też:
Ragnarök miał miejsce naprawdę? Archeolodzy widzą w micie ziarno prawdyCzytaj też:
Kamień milowy archeologii. Nikt nie wierzył, że cokolwiek uda się odkopaćCzytaj też:
Od średniowiecza do rewolucji przemysłowej w pół wieku. Ciemna strona restauracji Meiji