To właśnie tą trasą ulicami Jerozolimy, według tradycji, Jezus Chrystus przeszedł z krzyżem na ramionach, idąc na Golgotę.

Tradycja przebywania drogi, którą podążał Pan Jezus dwa tysiące lat temu, sięga końca XIX wieku. Pierwszy raz Droga Krzyżowa szlakiem zwanym Via Dolorosa została odprawiona przez franciszkanów w 1880 roku. Od tamtej pory tę samą trasę pokonuje się w każdy piątek. Sama trasa była jednak znana także wcześniej. Pielgrzymowano tam już w starożytności.

Znaczenie Via Dolorosa

Tradycja pielgrzymowania Drogą Krzyżową przez Jerozolimę sięga IV wieku. Już w relacjach pielgrzymki hiszpańskiej zakonnicy Egerii z końca IV wieku znajdujemy opis przejścia „od Getsemani aż do Krzyża”. Choć obecna trasa została ostatecznie ustalona dopiero w XVIII wieku, jej przebieg nie różni się znacząco od tej, którą pokonywali średniowieczni pielgrzymi.

W czasach krucjat (XII-XIII wiek) wzrosło zainteresowanie odtwarzaniem Męki Pańskiej, a w Jerozolimie zaczęły powstawać pierwsze stacje Drogi Krzyżowej. Najstarsza z nich, autorstwa Ricoli z Monte Croce, pochodzi z 1294 roku. Wkrótce zwyczaj ten rozpowszechnił się w całej Europie, dając początek kalwariom – m.in. Kalwarii Zebrzydowskiej w Polsce.

W Jerozolimie natomiast dopiero w 1731 roku papież Klemens XII zatwierdził znany dziś układ 14 stacji Drogi Krzyżowej.

Stacje Via Dolorosa

Via Dolorosa ciągnie się przez Stare Miasto w Jerozolimie – od Bramy św. Szczepana (Brama Lwów) do Bazyliki Grobu Pańskiego. Trasa ma około 600 metrów długości i składa się z 14 stacji, z czego 9 znajduje się na ulicach miasta, a 5 ostatnich w samej bazylice.

Współczesna trasa nie pokrywa się dokładnie z historyczną drogą, którą mógł iść Jezus. Rzymianie zburzyli starożytną Jerozolimę w 70 roku n.e., a późniejsza zabudowa zmieniła układ miasta. Pomimo to dla pielgrzymów znacznie istotniejsze jest samo duchowe przeżycie oraz przebywanie blisko miejsc, gdzie pojawiał się Jezus i Jego Uczniowie.

Gdzie znajdują się poszczególne stacje?

Stacja I: Skazanie na śmierć – dziedziniec szkoły muzułmańskiej El-Umariya, miejsce dawnej twierdzy Antonia;

Stacja II: Jezus bierze krzyż – kaplica Skazania z 1902 roku;

Stacja III: Pierwszy upadek – polska kaplica, odnowiona przez żołnierzy Andersa;

Stacja IV: Spotkanie z Matką – płaskorzeźba Matki Bożej Częstochowskiej (autor: Tadeusz Zieliński);

Stacja V: Szymon z Cyreny pomaga nieść krzyż – wzdłuż wąskich uliczek Jerozolimy;

Stacja VI: Weronika ociera twarz Jezusa – pamiątkowa kaplica przy skrzyżowaniu Via Dolorosa i Ha-Gai;

Stacja VII: Drugi upadek – w pobliżu bazaru arabskiego;

Stacja VIII: Pocieszenie płaczących niewiast – oddalona od głównego szlaku;

Stacja IX: Trzeci upadek – dziedziniec klasztoru koptyjskiego;

Stacje X – XIV: znajdują się w Bazylice Grobu Pańskiego, zakończone wejściem do Grobu Świętego.

Polskie ślady na Via Dolorosa

Polacy od wieków byli obecni na Via Dolorosa – zarówno jako pielgrzymi, duchowni, jak i opiekunowie miejsc świętych. Pierwsze wzmianki o Polakach pielgrzymujących do Jerozolimy pochodzą z czasów średniowiecza. W 1470 roku Mikołaj z Mierzyńca napisał „Peregrynację do Jerozolimy”, jeden z pierwszych polskich opisów tej duchowej wyprawy.

W czasach nowożytnych Ziemia Święta stała się miejscem szczególnego kultu dla polskiej szlachty, duchowieństwa oraz zakonów – zwłaszcza bernardynów i franciszkanów. Wielu z nich pozostawiło swoje ślady na trasie Via Dolorosa.

Szczególne znaczenie ma kaplica trzeciej stacji, gdzie upamiętnia się moment, kiedy Jezus po raz pierwszy upadł pod ciężarem krzyża. Kaplica została odnowiona i ozdobiona przez żołnierzy 2. Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa w czasie II wojny światowej. Żołnierze ci, stacjonujący w Palestynie, wzięli udział w pielęgnowaniu miejsc świętych. Rzeźby i płaskorzeźby, które tam się znajdują – w tym wizerunek Matki Bożej Częstochowskiej – są dziełem Tadeusza Zielińskiego, polskiego artysty-rzeźbiarza. To jedno z najbardziej poruszających miejsc dla polskich pielgrzymów.

Od lat 80. XX wieku, kiedy podróże do Izraela stały się łatwiejsze, Polacy tłumnie zaczęli pielgrzymować do Ziemi Świętej. W ciągu roku Jerozolimę odwiedza nawet kilkadziesiąt tysięcy Polaków – zarówno zorganizowane grupy parafialne, jak i indywidualni pielgrzymi. Duża część z nich przechodzi całą Via Dolorosa, odmawiając różaniec lub uczestnicząc w nabożeństwie Drogi Krzyżowej w języku polskim.

Na stałe w Jerozolimie działa również Polska Misja Katolicka, a w Bazylice Grobu Pańskiego odprawiane są regularnie Msze święte z udziałem polskich kapłanów.

Św. Jan Paweł II na Via Dolorosa

Jednym z najbardziej symbolicznych momentów w historii pielgrzymek na Via Dolorosa była wizyta papieża Jana Pawła II w Ziemi Świętej w marcu 2000 roku. Była to jego pierwsza i jedyna pielgrzymka do Izraela i Palestyny jako papieża – i zarazem jedno z najbardziej poruszających wydarzeń jego pontyfikatu.

Podczas tej podróży Ojciec Święty przeszedł część trasy Via Dolorosa, dając światu niezwykłe świadectwo wiary i pokory. Nie była to tylko symboliczna podróż – Jan Paweł II, wówczas już schorowany i z trudem poruszający się o lasce, pragnął osobiście przejść Drogę Krzyżową Chrystusa i pomodlić się w miejscu, gdzie dokonało się nasze zbawienie.

W Bazylice Grobu Pańskiego, miejscu zakończenia Via Dolorosa, papież Jan Paweł II odprawił Mszę świętą, a w homilii powiedział:

„W tym właśnie miejscu, gdzie Chrystus złożył ofiarę z samego siebie dla zbawienia świata, chrześcijanie wszystkich czasów, z pokolenia na pokolenie, przychodzili i nadal przychodzą, aby zaczerpnąć nadziei”.

Podczas całej pielgrzymki Papież wielokrotnie podkreślał potrzebę pojednania między religiami i narodami. Wtedy też włożył w szczelinę Ściany Płaczu kartkę z zapisaną modlitwą o przebaczenie i pokój, co stało się jednym z najbardziej symbolicznych gestów dialogu międzyreligijnego XX wieku. Od czasu wizyty papieża Jana Pawła II dla wielu Polaków pielgrzymka trasą Via Dolorosa stała się jeszcze bardziej osobistym doświadczeniem.

Czytaj też:
Testament Jana Pawła II. Ojciec Święty odszedł 21 lat temuCzytaj też:
Relikwie Krzyża Świętego. 1700 lat tradycji chrześcijańskiejCzytaj też:
Gdy ludowość przeplata się z religią. Bogactwo wielkopiątkowych obrzędów