Władysław Herman nie zapisał się zbyt wyraziście na kartach polskiej historii. Pewnie większość osób kojarzy go jedynie jako ojca Bolesława Krzywoustego, a tego z kolei, po części niesłusznie, jedynie ze względu na testament i rozbicie dzielnicowe. Kim był zatem Herman, za którego panowania stolica znajdowała się w Płocku?
Władca przez przypadek
Władysław Herman urodził się około 1043 roku. Był młodszym synem Kazimierza Odnowiciela. Jego matką była Dobroniega.
Starszym bratem Władysława był Bolesław Szczodry (Śmiały), który w 1076 roku został koronowany jako trzeci w naszych dziejach król Polski. Kiedy Bolesław został wygnany z kraju (po rozkazie zabicia biskupa Stanisława ze Szczepanowa), możnowładcy osadzili na tronie jego brata – Władysława Hermana (być może dopiero około 1081 roku). Nie wiadomo, czy Władysław brał udział w buncie wobec brata, choć najpewniej o spisku wiedział.
Władysław Herman uważany był dawniej za władcę wybitnie słabego i uzależnionego od bogatego rycerstwa. Za jego panowania największe wpływy na dworze miał palatyn Sieciech, który miał sprawować faktyczną władzę w kraju. Wielkimi względami cieszyła się także ostatnia żona Hermana, Judyta Maria, mająca nawet, według pogłosek, romans z Sieciechem.
Obecnie na Władysława Hermana spogląda się nieco łaskawszym okiem. Nie miał on z pewnością zdolności politycznych i dyplomatycznych podobnych do swego brata Bolesława Śmiałego czy przodka, Bolesława Chrobrego. Uważa się go jednak za władcę dość sprawnego, choć w wyniku różnych dworskich intryg, pozbawionego dostatecznych wpływów na władzę w kraju.
Władysław Herman rządził w czasie, kiedy Europą wstrząsał spór o inwestyturę pomiędzy papieżem a cesarzem. Polski książę udowodnił wówczas, że potrafi prowadzić umiejętną politykę. Udało mu się „nie wplątać” Polski w konflikt, balansował pomiędzy cesarzem a papiestwem, zawierając jednocześnie korzystne mariaże.
Polityka
Władysław Herman prowadził ugodową politykę wobec sąsiadów. Dogadał się z Czechami oraz postanowił nie upominać się o królewską koronę dla siebie, co sprawiło, że cieszył się dzięki temu lepszymi stosunkami z Cesarstwem.
Jego pierwszą żoną była Przecława z rodu Prawdziców, z którą wziął być może ślub „w obrządku słowiańskim”. To ona była matką najstarszego syna Zbigniewa. Wiadomo, że zmarła lub została oddalona z dworu. Po niej przy Władysławie pojawiła się druga żona, a zarazem pierwsza małżonka „chrześcijańska”: Judyta Przemyślidka, córka króla Czech Wratysława II, matka Bolesława Krzywoustego. Po jej śmierci (zmarła kilka miesięcy po urodzeniu syna) Herman poślubił jeszcze Judytę Marię (Judytę Salicką), siostrę cesarza Henryka IV.
Ostatecznie Herman, wobec rosnącego niezadowolenia możnych, został zmuszony do wygnania Sieciecha z kraju (palatyn powrócił jeszcze później do Polski, lecz został oślepiony). Władzę w państwie książę Władysław musiał podzielić pomiędzy swoich synów: Zbigniewa i Bolesława, a sobie pozostawić jedynie nominalną władzę zwierzchnią. W ten sposób w 1097 roku Zbigniew otrzymał Wielkopolskę, Kujawy, ziemię sieradzką i łęczycką, zaś Bolesław – Małopolskę i Śląsk. W rękach Władysława Hermana pozostało Mazowsze. Siedzibą księcia Władysława był wówczas, podobnie jak wcześniej (prawdopodobnie już za panowania Bolesława Szczodrego) Płock. Władysław Herman zmarł 4 czerwca 1102 roku. Został pochowany w płockiej katedrze.
Problemy z zajściem w ciążę drugiej żony Władysława Hermana (Judyty z rodu Przemyślidów) to jeden z głównych motywów kroniki Galla Anonima. Dawniej uważano, że romański kościół w Inowłodzu został wybudowany z fundacji księcia Władysława w podzięce za poczęcie jego syna Bolesława. Obecnie wiadomo jednak, że świątynia została wybudowana dopiero za panowania Krzywoustego.
Czytaj też:
Kluczowa data w dziejach Krakowa. Wtedy powstało miasto, jakie znamy Czytaj też:
Najdłuższa i najbardziej absurdalna wojna świata. Trwała 335 lat Czytaj też:
Świadectwo wiary i miłości. Długie tradycje Bożego Ciała