W okresie międzywojennym było to prawdopodobnie najgęściej zaludnione przez Polaków miejsce w Europie, a może i na świecie (oczywiście poza terytorium II RP). Odsetek Polaków sięgał na terenie sowieckiej Białorusi (BSRS) niemal 10 proc. ogółu ludności tej teoretycznie niezależnej republiki, tworzącej od 1922 r. federacyjny Związek Sowiecki. Według tamtejszej konstytucji każdy mieszkaniec posługujący się językiem polskim miał prawo używać go w kontaktach z władzami, nie mówiąc już o życiu prywatnym. Co więcej, w tej republice sowieckiej rozpoczęto proces szerokiej repolonizacji miejscowych Polaków; spora część z nich zatraciła bowiem w okresie zaborów umiejętność posługiwania się mową ojczystą albo wręcz nigdy nie posługiwała się na co dzień polszczyzną.

W ramach tej bolszewickiej repolonizacji, będącej częścią tzw. leninowskiej polityki narodowościowej, w BSRS powstała szeroka sieć szkół polskich (w roku 1934 istniało ich aż 321). Rozwinięto też system tzw. likniepów, czyli centrów likwidacji analfabetyzmu, działających również w języku polskim. W połowie lat 30. w BSRS prężnie działała sieć instytucji kulturalnych, m.in. Polski Instytut Pedagogiczny w Mińsku, polski oddział Akademii Nauk BSRS, Polski Teatr Robotniczy w Mińsku, polski sąd rejonowy w Dzierżyńsku czy Polski Dom Dziecka w Homlu.

„Osobnicy niemoralni”

Temu unikatowemu rozwojowi polskich instytucji towarzyszyło założenie autonomii tam, gdzie Polacy mieszkali w zwartych skupiskach. W 1932 r. uroczyście otwarto Polski Rejon Narodowościowy im. Feliksa Dzierżyńskiego w obwodzie mińskim (tzw. Dzierżyńszczyzna).

Przyczyny tej unikatowej polityki partii komunistycznej były dość prozaiczne – władze sowieckie sądziły, że jest to najskuteczniejszy środek sowietyzacji ludności polskiej. W Moskwie uważano również, że podobna polityka może odegrać rolę czynnika destabilizującego wobec II Rzeczypospolitej.

Czas pokazał, że ten sposób sowietyzacji Polaków był mało skuteczny.