W czasie trwania programu kosmicznego Apollo ludzie sześciokrotnie wylądowali na Księżycu. W czasie wszystkich lotów zebrano setki kilogramów materiału księżycowego i wykonano liczne badania oraz zdjęcia.
Program Apollo był programem lotów kosmicznych realizowanym przez NASA w latach 1961-1972. Od samego początku jego głównym celem było lądowanie człowieka na Księżycu i bezpieczny powrót na Ziemię. Prezydent John F. Kennedy zapewniał, że stanie się do końca lat 60. XX wieku. Nie licząc się, de facto, z kosztami, udało się osiągnąć ten cel w 1969 roku. 11 lipca 1969 roku astronauci misji Apollo 11 stanęli na Srebrnym Globie. Łącznie Amerykanie lądowali na Księżycu sześć razy, w czasie misji Apollo 11, 12, 14, 15, 16 i 17. Całkowity koszt programu Apollo wyniósł około 25,4 miliarda dolarów (w ówczesnych cenach). Na Ziemię przywieziono na przestrzeni lat prawie 382 kilogramy próbek skał księżycowych.
Przygotowania
Program Apollo narodził się w czasie zimnej wojny i wiązał się z rywalizacją ze Związkiem Sowieckim. To ZSRS mógł pochwalić się najpierw pierwszymi sukcesami. W latach 1957-1961 Sowieci wysłali w przestrzeń kosmiczną pierwszego satelitę, Sputnik 1 oraz wysłali w kosmos pierwszego człowieka, Jurija Gagarina.
Amerykanie nie mogli pozostawać w tyle. 25 maja 1961 roku prezydent John F. Kennedy w przemówieniu przed Kongresem ogłosił cel: „Zanim ta dekada dobiegnie końca, człowiek wyląduje na Księżycu i bezpiecznie powróci na Ziemię”. Deklaracja ta była odpowiedzią na sowiecką przewagę i miała zmobilizować cały naród amerykański do wytężonego wysiłku.
Program Apollo był trzecim amerykańskim programem załogowych lotów kosmicznych po Mercury (z lat 1961-1963) i Gemini (z lat 1965-1966). Zanim nastąpiły loty załogowe, przeprowadzono intensywne badania Księżyca za pomocą sond bezzałogowych: Ranger, Surveyor i Lunar Orbiter.
Przygotowania trwały od 1961 do 1969 roku. Testowano rakiety nośne: Saturn I, Saturn IB i największą Saturn V (o wysokości 111 metrów, i masie startowej prawie 3000 ton). Rakieta Saturn V pozostała najpotężniejszą rakietą nośną używaną w załogowych lotach kosmicznych.
Statek kosmiczny Apollo składał się z trzech głównych części: Modułu Dowodzenia i Serwisowego (CSM) i Modułu Księżycowego. Moduł Dowodzenia był to stożkowaty moduł przeznaczony dla trzech astronautów, zaś serwisowy miał cylindryczny kształt; znajdowały się tam silnik oraz zapasy. Moduł Księżycowy był to natomiast dwuczęściowy pojazd do lądowania na Księżycu. Lądownik miał cztery nogi i moduł wznoszenia. Od misji Apollo 15 rakieta wyposażona była też w „rower” księżycowy (Lunar Roving Vehicle), dzięki któremu można było pokonać nawet kilkadziesiąt kilometrów po powierzchni Księżyca.
Program testowy obejmował liczne loty bezzałogowe (m.in. AS-201, Apollo 4, 5, 6) oraz załogowe. Tragiczna katastrofa Apollo 1 z dnia 27 stycznia 1967 roku, kiedy wybuchł pożar podczas próby naziemnej, w którym zginęli Virgil Grissom, Edward White i Roger Chaffee, doprowadziła do poważnych zmian w projekcie i opóźniła program o ponad półtora roku.
Misje załogowe
W czasie programu Apollo miało miejsce kilka misji załogowych:
Apollo 7 (październik 1968) – był to pierwszy lot załogowy na orbicie Ziemi (astronautami byli: Walter Schirra, Donn Eisele, Walter Cunningham).
Apollo 8 (grudzień 1968) – to pierwszy lot załogowy wokół Księżyca (astronauci: Frank Borman, James Lovell, William Anders). Załoga jako pierwsza w historii zobaczyła tak zwaną „ciemną stronę” Księżyca. Znamiennym momentem misji było odczytanie fragmentu Księgi Rodzaju na żywo z orbity.
Apollo 9 (marzec 1969) – testy modułu księżycowego na orbicie Ziemi.
Apollo 10 (maj 1969) – była to „próba generalna” przed lotem na Księżyc. Moduł księżycowy zbliżył się wtedy na 15 kilometrów do powierzchni Księżyca (astronauci: Thomas Stafford, John Young, Eugene Cernan).
Apollo 11 (lipiec 1969) – to bodaj najsłynniejsza z misji Apollo. Miało wtedy miejsce pierwsze lądowanie na Księżycu. 20 lipca 1969 roku Neil Armstrong i Buzz Aldrin wylądowali na obszarze Księżyca znanym jako Morzu Spokoju (Mare Tranquillitatis). Armstrong wypowiedział wtedy słynne słowa: „To mały krok dla człowieka, ale wielki skok dla ludzkości”. Przywieziono prawie 22 kilogramy próbek.
Apollo 12 (listopad 1969) – precyzyjne lądowanie w pobliżu wystrzelonej wcześniej na Księżyc sondy Surveyor 3 (astronauci: Charles Conrad, Alan Bean).
Apollo 13 (kwiecień 1970) – misja ta miała dotrzeć na Księżyc, ale po eksplozji w module serwisowym trzeba było radykalnie zmienić plany. Załogę stanowili: James Lovell, Jack Swigert, Fred Haise. Dzięki niezwykłej sile woli i zimnej krwi astronautów, pracy sztabu działającego na Ziemi i wielu prowizorycznym rozwiązaniom, załodze udało się bezpiecznie wrócić na Ziemię.
Apollo 14 (luty 1971) – lądowanie w rejonie Fra Mauro (astronauci: Alan Shepard, Edgar Mitchell).
Apollo 15 (lipiec-sierpień 1971) – była to pierwsza misja z „rowerem księżycowym” (astronauci: David Scott, James Irwin).
Apollo 16 (kwiecień 1972) – wylądowano wówczas w rejonie górskim Descartes (astronauci: John Young, Charles Duke).
Apollo 17 (grudzień 1972) – była to ostatnia misja i jedyna z zawodowym geologiem, Harrisonem Schmittem (astronautami byli Eugene Cernan, Ronald Evans). Przywieziono rekordowe 110 kilogramów próbek. Cernan był ostatnim człowiekiem, który stanął na Księżycu.
W sumie na powierzchni Księżyca stanęło 12 astronautów. Przeprowadzono eksperymenty naukowe (niektóre dostarczają dane do dziś), zebrano ogromną ilość danych geologicznych i fotograficznych.
Program Apollo dostarczył bezprecedensowej wiedzy o Księżycu: potwierdził jego wiek, zbadał dokładny skład chemiczny skał, zmierzył aktywność sejsmiczną i cieplną. Technologie rozwinięte przy okazji programu (ogniwa paliwowe, nowe materiały, telemedycyna, narzędzia bezprzewodowe) znalazły szerokie zastosowanie cywilne.
Program zakończono po misji Apollo 17. Po pierwsze osiągnięto cel, jakim było lądowanie na Księżycu i zebranie wielu danych, do tego doszły cięcia budżetowe. Planowane misje Apollo 18-20 zostały anulowane. Rakiety Saturn V i moduły księżycowe posłużyły później m.in. do programu Skylab i lotu Apollo-Sojuz (1975).
Czytaj też:
Kosmiczny QUIZ. Na te pytania trzeba znać odpowiedzi!Czytaj też:
Człowiek nigdy nie był tak daleko. Artemis II osiągnął rekordową odległość i wraca na ZiemięCzytaj też:
Teleskop Hubble'a: nowe zdjęcie Mgławicy Kraba ujawnia fascynujące szczegóły