W maju 1789 roku Warszawa stała się świadkiem historycznego wydarzenia, które trwale wpisało się w historię polskiego lotnictwa. 10 maja tego 1789 roku francuski aeronauta Jean-Pierre Blanchard dokonał pierwszego w Polsce lotu balonem. Start nastąpił z ogrodu Vauxhall Gardens (dziś to okolice ulicy Foksal). Lądowanie nastąpiło w Białołęce, wówczas wsi pod Warszawą. Lot trwał około 45 minut, a Blanchard pokonał dystans ponad 7 kilometrów. Jego balon osiągnął wysokość nawet ponad dwóch kilometrów.
Jean-Pierre Blanchard w Warszawie
Jean-Pierre François Blanchard (żył w latach 1753-1809) był jednym z najbardziej znanych pionierów baloniarstwa epoki oświecenia. Urodzony w Les Andelys w Normandii, od młodości fascynował się lataniem. Po sukcesach braci Montgolfier w 1783 roku poświęcił się konstrukcji balonów wypełnianych wodorem. 2 marca 1784 roku odbył swój pierwszy udany lot z Pól Marsowych w Paryżu. Sławę przyniósł mu zwłaszcza pionierski przelot balonem (leciał wraz z amerykańskim wynalazcą, Johnem Jeffriesem) nad Kanałem La Manche, który odbył się 7 stycznia 1785 roku. Blanchard był nie tylko aeronautą, ale też wynalazcą. Przypisuje mu się m.in. stworzenie koncepcji spadochronu.
Do Warszawy Blanchard przybył już jako doświadczony pilot, mający na koncie dziesiątki lotów demonstracyjnych w Europie. Był mistrzem widowiskowych pokazów, które przyciągały tłumy. W Polsce panował wówczas król Stanisław August Poniatowski, będący notabene zwolennikiem nowinek, wynalazków i postępu technicznego. Król osobiście obserwował start balonu z ogrodów Vauxhall, co nadało wydarzeniu znaczącą rangę. Spektakl przyciągnął tłumy warszawiaków. Balon Blancharda, o średnicy około 17 metrów, wypełniony wodorem, prezentował się imponująco.
Lot miał nie tylko charakter rozrywkowy. W epoce oświecenia baloniarstwo łączyło widowisko z nauką. Pokaz obejmował nie tylko sam lot. Blanchard przeprowadzał także pomiary, obserwował zachowanie gazu i warunki atmosferyczne. Dla większości Polaków był to pierwszy kontakt z taką technologią, co wywołało ożywione reakcje: powstały liczne relacje, a nawet poematy i medale pamiątkowe.
Blanchard nie poprzestał na jednym locie w regionie. Kilka dni później, 27 maja 1789 roku, wystartował z Wrocławia, lądując we wsi Marcinowo. W następnym roku, w maju 1790, wziął udział w kolejnym pionierskim locie. Ciekawostką jest, że wówczas towarzyszył mu z Jan Potocki, wybitny pisarz i podróżnik (znany głównie jako autor m.in. „Rękopisu znalezionego w Saragossie”). Potocki, zafascynowany baloniarstwem, zlecił uszycie własnego balonu z kolorowego jedwabiu. Wspólny lot odbył się 14 maja 1790 roku z ogrodu pałacu Mniszchów przy Senatorskiej w Warszawie. Blanchardowi i Potockiemu towarzyszył turecki sługa Potockiego, Ibrahim. Potocki stał się tym samym pierwszym Polakiem, który wzniósł się balonem.
Blanchard kontynuował karierę globtrotera baloniarstwa. Został pierwszym człowiekiem, który latał balonem w wielu krajach Europy oraz w Ameryce Północnej. 9 stycznia 1793 roku wystartował balonem z Filadelfii w obecności prezydenta George’a Washingtona. Zmarł w Paryżu w 1809 roku po wypadku podczas jednego z lotów.
Pierwszy lot nad Warszawą zapoczątkował historię polskiego baloniarstwa. Choć rozbiory Polski zahamowały rozwój tej dyscypliny, eksperymenty trwały. W XIX wieku pojawili się kolejni pionierzy, a w XX wieku baloniarstwo sportowe i wojskowe rozwinęło się na dobre.
Czytaj też:
Podróże w przestworzachCzytaj też:
Przez Atlantyk. Polak dokonał niemożliwegoCzytaj też:
Geniusz czy hochsztapler? Niezwykłe życie Machiavellego