Kolej linowa na Kasprowy Wierch. Jak prawie przestała być „polska”?

Kolej linowa na Kasprowy Wierch. Jak prawie przestała być „polska”?

Dodano: 
Wagon opuszczający stację pośrednią Myślenickie Turnie (po przebudowie z 2007 roku). W tle widać Giewont
Wagon opuszczający stację pośrednią Myślenickie Turnie (po przebudowie z 2007 roku). W tle widać Giewont Źródło: Wikimedia Commons / Cybularny, CC 1.0
Kolej linowa na Kasprowy Wierch ruszyła po raz pierwszy 15 marca 1936 roku. Kolej została wybudowana w rekordowym tempie, w zaledwie siedem miesięcy. Od tamtej pory poddana kilku remontom, służy turystom bez przerwy.

Kolej linowa na Kasprowy Wierch to pomysł, który narodził się w głowie prezesa Polskiego Związku Narciarskiego i wiceministra komunikacji, Aleksandra Bobkowskiego. Był on oddanym narciarstwu działaczem, zapalonym miłośnikiem sportów zimowych, szczególnie narciarstwa i propagatorem tej aktywności w Polsce. Dzięki niemu Zakopane dwukrotnie w dwudziestoleciu międzywojennym otrzymało organizację mistrzostw świata: w 1929 i w 1939 roku. To także m.in. dzięki zaangażowaniu Bobkowskiego powstały zakopiańskie skocznie na zboczach Krokwi.

Budowa kolejki i kontrowersje

Wiosną 1934 roku na zlecenie Ministerstwa Komunikacji przeprowadzono badania terenowe na zboczach Kasprowego Wierchu. Dokonano pomiarów i ustalono przebieg trasy, którą miała biec kolej. Trochę ponad rok później zdecydowano, iż budowa kolei linowej na Kasprowy może wkrótce się rozpocząć.

Budową kolei zajęła się specjalnie powołana do tego spółka pod nazwą „Towarzystwo Budowy i Eksploatacji Kolei Linowej Zakopane (Kuźnice) - Kasprowy Wierch”. Udziałowcami w spółce byli: Polskie Koleje Państwowe, Liga Popierania Turystyki, Polskie Biuro Podróży „Orbis”, Towarzystwo Krzewienia Narciarstwa oraz gdańska stocznia. Kierownictwo budowy kolei ustanowiło swoją siedzibę w Kuźnicach, gdzie miała znajdować się stacja początkowa. W lipcu 1935 roku przewidywano, że budowa całej inwestycji potrwa siedem miesięcy. Jak na ówczesne (i nie tylko ówczesne) czasy był to okres rekordowo krótki.

Budowa kolei na Kasprowy Wierch

Do pracy potrzebnych było wiele osób. Robotników zaczęło brakować nawet na Podhalu, więc ściągano ich z Krakowa, Tarnowa czy nawet Wilna. Prace rozpoczęto 1 sierpnia 1935 roku. W budowie kolei na Kasprowy Wierch brało udział około tysiąc osób.

Materiały potrzebne do budowy były wwożone samochodami na Myślenickie Turnie. Stamtąd, przy mocy furmanek, ładunki były transportowane do doliny Gąsienicowej, skąd już na własnych plecach robotnicy wnosili je wyżej. Prace prowadzono na trzy zmiany, po 16 godzin dziennie.

Koszt budowy kolei wyniósł 3,5 miliona złotych. Zwrócił się w ciągu niecałych trzech lat.

Sam pomysł budowy kolei linowej, a co dopiero jego realizacja wywołały w Polsce bardzo ostry spór. Protestowały liczne organizacje, działacze związani z ochroną przyrody, towarzystwa naukowe i turystyczne. Polskiemu rządowi, który ostatecznie wyraził zgodę na tę inwestycję, zarzucono łamanie prawa i szeregu ustaw. W proteście do dymisji podała się cała ówczesna Państwowa Rada Ochrony Przyrody. To wszystko budowy jednak nie zatrzymało. Pojawiały się głosy, że góry nie muszą być przecież dla każdego, a budowa takich ułatwień jak kolej linowa, czy tzw. ceprostrada (droga nad Morskie Oko) to tylko krzywdząca przyrodę infrastruktura. Tatry się zmieniały, stawały się bardziej przystępne, choć wielu ludziom te zmiany się nie podobały.

Kolej na Kasprowy Wierch

Kolejka na Kasprowy Wierch była pierwszą tego typu inwestycją w Polsce i sześćdziesiątą na świecie.

Trasa z Kuźnic na Kasprowy Wierch składa się z dwóch odcinków: z Kuźnic na Myślenickie Turnie i z Myślenickich Turni na Kasprowy Wierch. Trasa została podzielona na dwie części, gdyż kolej musi poruszać się w linii prostej.

Odcinek pierwszy został uruchomiony 26 lutego 1936 roku. Wszystkie prace zakończono 29 lutego. Pierwsi pasażerowie wjechali z Kuźnic na Kasprowy Wierch 15 marca 1936 roku.

Kolej na Kasprowy Wierch przy dolnej stacji w Kuźnicach (wagonik przed modernizacją w 2007 roku)

Długość trasy kolei na Kasprowy wynosi niecałe 4253 metry. Pokonuje ona 936 metrów różnicy poziomów.

Przez ponad 70 lat kolej przewiozła ponad 38 milionów pasażerów. Na początku 2007 roku rozpoczęto gruntowną modernizację kolei którą zakończono 15 grudnia 2007 roku. Oficjalnego otwarcia nowej kolei linowej dokonał 18 stycznia 2008 roku prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński.

W roku 2013 Polskie Koleje Linowe zostały sprywatyzowane przez rząd PO-PSL. 99,77 procent akcji PKL trafiło ostatecznie do spółki Altura z Luksemburga, co wywołało oburzenie sporej części mieszkańców Podhala i innych zakątków Polski (0,22 procent akcji należało do podhalańskich samorządów).

W 2018 roku akcje PKL kupił Polski Fundusz Rozwoju S.A. (jest to polska spółka akcyjna należąca do Skarbu Państwa).

Od 2017 roku Prokuratura Okręgowa w Krakowie prowadzi śledztwo w sprawie sprzedaży PKL, które cały czas trwa.

Czytaj też:
Krzyż na Giewoncie – symbol Tatr. Niektórzy woleliby się go pozbyć
Czytaj też:
Najsłynniejszy polski górski szlak mógł w ogóle nie powstać
Czytaj też:
Tytus Chałubiński. Człowiek, który pokazał Polakom Tatry