Nie jest znana dokładana data bitwy pod Megiddo. Podaje się kilka: 1457, 1479 lub 1482 rok p.n.e. Jest to pierwsza w dziejach świata bitwa opisana tak dokładnie w źródłach historycznych.
Faraon Totmes III (panował on w latach 1479-1425 p.n.e. albo według innej chronologii w latach 1504-1450 p.n.e., początkowo jako współwładca Hatszepsut) poprowadził egipską armię przeciwko koalicji książąt kananejskich i syryjskich, zjednoczonych wokół króla Kadesz oraz władcy Megiddo. Egipt nie tylko zdusił rebelię. Totmes III zapoczątkował erę największej potęgi Nowego Państwa.
Przygotowania do wojny
Po śmierci królowej Hatszepsut (ok. 1458 p.n.e.) Totmes III objął pełnię władzy. Za czasów Hatszepsut Egipt rozwijał się skupiając się na handlu i budownictwie, ale zaniedbując Bliski Wschód. Tymczasem w Palestynie i Syrii w siłę rosły państwo Mitanni oraz lokalni władcy kananejscy. Król Kadesz, wsparty przez Mitanni i Amurru, stworzył antyegipską koalicję obejmującą ponad 150 miast-państw, w tym Megiddo. Miasto to było strategicznym punktem na szlaku handlowym (zwanym później Via Maris), łączącym Egipt z Mezopotamią. Megiddo kontrolowało dolinę Jezreel, kluczową dla handlu i wojsk. Rebelianci zerwali wasalną lojalność wobec Egiptu, co groziło utratą wpływów w Lewancie. Totmes III nie mógł pozwolić, aby Egipt stracił tak ważne szlaki. Jego pierwsza wielka kampania jako samodzielnego władcy miała przywrócić egipską hegemonię.
Armia egipska licząca 10-20 tysięcy żołnierzy (w tym około tysiąc rydwanów bojowych), wyruszyła 19 kwietnia z fortecy Tjaru w Delcie Nilu. Po dziewięciu dniach dotarła do lojalnej wobec Egiptu Gazy, gdzie Totmes III obchodził początek 23. roku panowania. Szybki marsz miał zaskoczyć wroga. Po dalszych jedenastu dniach wojska stanęły w Jehem (dzisiaj na Zachodnim Brzegu), około 25 kilometrów na południowy-zachód od Megiddo. Faraon wysłał stamtąd zwiadowców. Gdy wrócili donieśli mu o trzech możliwych drogach w stronę miasta: droga południowa przez Taanach, droga północna przez Zefti i Jokneam oraz droga środkowa – stromy i wąski szlak przez przełęcz Aruna (dziś Wadi Ara).
Generałowie radzili ominąć ryzykowną przełęcz, obawiając się zasadzki. Totmes III, sprzeciwił się im wybierając właśnie przełęcz, ufając raportom zwiadowców i własnym przeczuciom. „Czyż mój ojciec Amon nie jest ze mną?” – miał wówczas powiedzieć. Jak się okazało, miał rację. Jego przeciwnicy byli pewni, że Egipcjanie nie zdecydują się podążać wąską ścieżką, więc przełęcz była niemal niestrzeżona.
Walki pod Megiddo
Po siedmiu godzinach marszu w pojedynczej kolumnie Egipcjanie wyszli z przełęczy i rozwinęli szyki w dolinie. Armia podzieliła się na trzy skrzydła: południowe (piechota na wzgórzu nad potokiem), północne oraz centrum, którym osobiście dowodził faraon, mając za plecami rydwany i łuczników.
O świcie 15 maja (21. dzień I miesiąca pory żniw) Totmes III ruszył do ataku. Egipskie rydwany, i jadący na nich wojownicy uzbrojeni w łuki kompozytowe (pierwsze udokumentowane użycie tej broni), uderzyli na lewe skrzydło i centrum wroga. Koalicjanci, zaskoczeni, nie zdążyli się przegrupować. Linia kananejska załamała się. Wrogowie rzucili się do ucieczki w stronę murów Megiddo, porzucając obóz, rydwany i broń. Egipcjanie byli tak pewno szybkiego zwycięstwa, że zamiast kontynuować pościg, zaczęli plądrować łupy. To pozwoliło części wrogów schronić się za bramami miasta.
Oblężenie
Bitwa faktycznie trwała krótko, ale Megiddo nie poddało się. Rozpoczęło się siedmiomiesięczne oblężenie. Totmes III kazał wyciąć drzewa z okolicznych gajów i zbudować palisadę oraz fosę, odcinając miasto od zaopatrzenia. W końcu, wyczerpani głodem i brakiem nadziei na pomoc z zewnątrz, mieszkańcy miasta poddali się. Książę Kadesz uciekł, ale większość książąt kananejskich złożyła hołd. Faraon oszczędził miasto, ale zmusił je do lojalności wobec Egiptu.
Bitwa pod Magiddo to nie nie tylko pierwsza opisana bitwa, ale także pierwszy przypadek w dziejach, kiedy dokładnie opisano łupy wojenne. A te były ogromne. Opisał je kronikarz Tjaneni (Tanini) na ścianach świątyni Amona w Karnaku. Co zdobyli Egipcjanie? Między innymi: 340 jeńców, 924 rydwany (w tym dwa złocone książęce), ponad 2000 koni, 502 łuki, 202 pancerze, tysiące sztuk bydła i owiec, złoto, srebro i namioty ozdobione srebrem.
Zwycięstwo pod Megiddo dało podwaliny do stworzenia egipskiego imperium. Totmes III przeprowadził jeszcze 16 kampanii w ciągu kolejnych 20 lat, sięgając swoją władzą aż po Eufrat. Synowie pokonanych książąt wychowywani byli na egipskim dworze jako zakładnicy i przyszli wasale. Megiddo stało się egipskim centrum administracyjnym w Lewancie.
Nazwa Megiddo (hebr. Har Megiddo) weszła później do tradycji biblijnej jako „Her-megiddo”, czyli symbol ostatecznej bitwy między dobrem a złem, Bogiem i siłami ciemności.
Czytaj też:
Baldwin Trędowaty. Obrona Ziemi Świętej w cieniu chorobyCzytaj też:
Od kapłanów do X. Jak władza komunikowała się ze społeczeństwemCzytaj też:
Unikatowe znalezisko. Świątynia ku czci Ra znaleziona w Egipcie