Baldwin Trędowaty żył bardzo krótko. Zmarł mając zaledwie 24 lata. Mimo to pozostawił trwały ślad w historii Jerozolimy i Ziemi Świętej. Choć zmagał się ze śmiertelną chorobą, wykazywał się wielką odwagą i hartem ducha. Jego życie i rządy opisują m.in. współczesny mu Wilhelm z Tyru oraz muzułmańscy kronikarze, jak Imad ad-Din al-Isfahani i Ibn Dżubajr.
Dorastanie w cieniu choroby
Baldwin urodził się w połowie 1161 roku, prawdopodobnie w Askalonie. Był synem Amalaryka I, wówczas hrabiego Jaffy i Askalonu, oraz Agnieszki z Courtenay. Był pierwszym jerozolimskim władcą, którego oboje rodzice pochodzili z państw powstałych w wyniku wypraw krzyżowych. Amalaryk został królem Jerozolimy w 1163 roku. Wkrótce jego małżeństwo z Agnieszką anulowano ze względu na bliskie pokrewieństwo, lecz narodzone w tym związku dzieci uznawano za legalne. Baldwin miał starszą siostrę Sybillę oraz przyrodnią siostrę Izabelę z drugiego małżeństwa ojca (drugą żoną Amalaryka była bizantyńska księżniczka Maria Komnena).
Od dziewiątego roku życia nauczycielem Baldwina był Wilhelm z Tyru, późniejszy arcybiskup Tyru i kanclerz królestwa. To właśnie on zauważył pierwsze objawy choroby królewicza: Baldwin tracił bowiem czucie w jednej ręce. Aby ratować syna król sprowadził do Jerozolimy arabskich lekarzy słynących ze swojej wiedzy. Kształcono go, uczono go też jeździć konno. Miał trzymać się siodła kolanami, gdyż tracił już czucie w nogach. Baldwin opanował tę sztukę. W okresie dojrzewania Baldwina wiadomo już było, że cierpi on na najcięższą lepromatyczną postać trądu, która atakuje twarz i kończyny. Baldwin stracił w końcu władzę w dłoniach, prawie nie widział i nie mógł poruszać się bez pomocy innych.
Amaleryk I zmarł 11 lipca 1174 roku na dyzenterię, kiedy Baldwin miał 13 lat. Wysoka Rada, po śmierci ojca, jednogłośnie wybrała królem syna. Koronacja odbyła się kilka dni później w Bazylice Grobu Pańskiego.
Pierwszym regentem młodego władcy został Miles z Plancy, ale został on zamordowany już w październiku 1174 roku. Władzę przejął Raymond III z Trypolisu, krewny króla i jeden z najpotężniejszych baronów. Sprawował on regencję w latach 1174-1176, ciesząc się poparciem większości możnych. W 1176 roku Baldwin został uznany za pełnoletniego i objął samodzielne rządy.
Walka o Ziemię Świętą
Baldwin od początku swoich rządów stawiał czoła Saladynowi, który od momentu wstąpienia na tron prowadził agresywną, ekspansywną politykę względem Królestwa Jerozolimskiego.
25 listopada 1177 roku doszło do bitwy pod Montgisard, kiedy Saladyn ruszył z wielką armią z Egiptu na Askalon. Baldwin dysponował siłą jedynie 500 rycerzy. Miał jednak ze sobą relikwie Prawdziwego Krzyża. Ich bliskość oraz widok modlącego się przed nimi króla podniosły morale Franków, którzy rozgromili wojska muzułmanów. Zwycięstwo to uratowało Królestwo Jerozolimskie i stało się symbolem Bożej łaski. Kronikarz Imad ad-Din al-Isfahani pisał później: „Mimo choroby Frankowie byli mu wierni i nie zwracali uwagi na jego trąd”.
W kolejnych latach Baldwin jeszcze wiele razy zmagał się z siłami Saladyna. Zawsze starał się być blisko swoich żołnierzy. Nawet jeśli nie mógł utrzymać się w siodle, przebywał na polu bitwy niesiony w lektyce.
Baldwin musiał też zmagać się z dworskimi intrygami, balansować między politycznymi frakcjami, a przede wszystkim myśleć o następcy tronu. W listopadzie 1176 roku wydał swą siostrę Sybillę za Wilhelma z Montferratu, a po jego śmierci zaaranżował jej małżeństwo z Gwidonem z Lusignan. 20 listopada 1183 roku doprowadził do koronacji swego siostrzeńca (syna Sybilli i Wilhelma) na króla jerozolimskiego. Na łożu śmierci powierzył regencję Raymondowi z Trypolisu aż do pełnoletności Baldwina V. Sam był bezpłodny, nigdy też nie ożenił się z powodu swojej choroby.
Baldwin Trędowaty zmarł 16 marca 1185 roku w Jerozolimie. Został pochowany w Bazylice Grobu Świętego obok ojca. Królestwo odziedziczył Baldwin V, który zmarł jednak rok później. Władzę w Królestwie przejęli następnie Sybilla i Gwidon.
Za panowania Baldwina IV Królestwo Jerozolimskie nie utraciło ziemi, a Saladyn był skutecznie powstrzymywany. Nawet muzułmanie podziwiali jego ambicje i hart ducha, którego nie złamała tak ciężka choroba.
Czytaj też:
Zhańbiony Ryszard Lwie Serce. Najpierw sam zachował się nie lepiejCzytaj też:
Najpotężniejsza w EuropieCzytaj też:
Zakłamana legenda pierwszej wyprawy krzyżowej