Dzieło życia Gaudiego na ukończeniu. Wizyta papieża w symboliczny dzień

Antonio Gaudí przejął nadzór nad projektem kościoła Sagrada Familiaw 1883 roku, a trochę ponad 30 lat później poświęcił się tylko jemu. Zamieszkał nawet na terenie budowy, aby na bieżąco doglądać wszystkich prac. Zginął potrącony przez tramwaj w 1926 roku Ale nawet mimo to, nie mógłby doczekać końca budowy dzieła swojego życia. Gdy zginął, Sagrada Família była ukończona w zaledwie jednej czwartej.

W ostatnim czasie na najwyższej wieży Jezusa Chrystusa mierzącej 172,5 metra, umieszczono 17-metrowy krzyż. Po 144 latach kościół zyskał swą docelową wysokość. Na 10 czerwca 2026 roku, równo sto lat po śmierci Antoniego Gaudíego – człowieka, który nie tylko stworzył symbol Barcelony, lecz także sam się nim stał – zaplanowano ukończenie świątyni, przynajmniej w jej zasadniczej formie (prace wykończeniowe potrwają może nawet do 2035 roku). Do Barcelony przybędzie papież Leon XIV, który weźmie udział w Mszy świętej, w ceremonii poświęcenia najwyższej wieży, a zarazem uczci pamięć Sługi Bożego, Antoniego Gaudíego.

Dlaczego budowa kościoła trwa tak długo? Przede wszystkim dlatego, że wszystkim kolejnym architektom przyświecał cel, aby budowa nie była finansowana przez państwo ani instytucje kościelne. Całość kosztów od początku pokrywają darowizny, a w ostatnim czasie również pieniądze pozyskane ze sprzedaży biletów wstępu. Każdego roku bazylika odwiedzana jest przez nawet 5 milionów wiernych i turystów.

Świątynia wynagradzająca Panu Bogu

Świątynia Pokutna Świętej Rodziny, powstaje, by wynagrodzić Bogu ludzkie grzechy. Pomysłodawcą budowy był José María Bocabella, założyciel Stowarzyszenia Duchowego Czcicieli Świętego Józefa. W 1877 roku na głównego architekta nowego kościoła został wybrany Francisco de Paula del Villar. Prace budowlane ruszyły 19 marca 1882 roku.

Villar krótko zajmował się projektem Sagrada Família, gdyż w 1883 roku popadł w konflikt z innym architektem, Joanem Martorellem. Villar zrezygnował z dalszych prac. Jego następcą został młody, obiecujący architekt.

Antoni Gaudí dokonał w projekcie prawdziwej rewolucji. Z pracy Villara pozostała tylko krypta. Cała reszta została od podstaw przeprojektowana..

W 1915 roku, po śmierci wszystkich bliskich, Gaudí postanowił oddać resztę życia swemu opus magnum. Zamieszkał na terenie budowy Sagrada Família. Projektował, tworzył modele i zbierał jałmużnę, aby móc dalej kontynuować prace nad swym dziełem.

7 czerwca 1926 roku Gaudí podczas spaceru wpadł pod tramwaj. Zmarł trzy dni później. Jego pogrzeb odbył się w Kaplicy Matki Boskiej z Góry Karmel w krypcie Sagrada Família. Architekt został pochowany na terenie świątyni, zgodnie ze swoim życzeniem.

Gaudí w ostatnich latach życia w szczególny sposób poświęcił się Bogu, wyrażając swoje oddanie poprzez architekturę. 14 kwietnia 2025 roku został ogłoszony Czcigodnym Sługą Bożym przez papieża Franciszka, który uznał heroiczność jego cnót. Proces beatyfikacyjny wciąż jest prowadzony.

W duchu twórcy

Po śmierci Gaudíego nadzór nad całością prac przejął Domènec Sugrañes, z którym Gaudí współpracował od wielu lat. Sugrañes nadzorował budowę Sagrada Família do 1936 roku, do czasu wybuchu wojny domowej w Hiszpanii. Konflikt zatrzymał prace na kilka lat, a ponadto spowodował znaczące szkody: zniszczono plac budowy, a nawet pracownię Gaudíego, gdzie znajdowały się bezcenne makiety kościoła. Był to wielki problem dla kolejnych architektów, którzy musieli odtwarzać pomysły Gaudíego z fragmentów cudem ocalałych modeli i z zachowanych zdjęć. Gaudí miał w zwyczaju tworzenie modeli i preferował tę metodę pracy od rysowania szczegółowych planów swych projektów.

W latach 40. budowę kościoła wznowiono. Kolejnymi kierownikami projektu byli m.in.: Francesc Quintana, Isidre Puig Boada, Lluís Bonet, Francesc Cardoner i Jordi Bonet (syn Lluísa). Ten ostatni w latach 80. zaczął jako pierwszy stosować techniki komputerowe oraz wdrożył nowoczesne metody budowy, co przyspieszyło prace. Od 2012 roku szefem budowy jest uczeń Boneta, Jordi Faulí, który przy Sagrada Família pracuje już od 1990 roku.

Prace przyspieszyły dzięki nowym metodom budowy i szły szybko względem poprzednich lat, lecz nawet mimo tego do 2010 roku wykonano dopiero połowę zaplanowanych robót. Kościół nadawał się już jednak do przyjęcia wiernych. 7 listopada 2010 roku Sagrada Família została konsekrowana przez papieża Benedykta XVI, który nadał jej status bazyliki mniejszej. W liturgii wzięło udział ponad 50 tysięcy wiernych, 100 biskupów i 300 księży. Od tego czasu w murach świątyni regularnie sprawowane są Msze Święte.

Ostatnią fazą budowy było wzniesienie sześciu wież i zwieńczenie ich rzeźbami symbolizującymi ewangelistów, wielką gwiazdą i ogromnym krzyżem. W 2021 roku na Wieży Najświętszej Marii Panny zainstalowano 12-ramienną, podświetlaną kryształową gwiazdę oraz ukończono wieże, które zwieńczone są figurami przedstawiającymi świętych ewangelistów. W lutym 2026 roku na szczycie Wieży Jezusa Chrystusa zamieszczono ogromny krzyż, a bazylika osiągnęła swą docelową wysokość.

Główne prace przy świątyni zostały tym samym ukończone w stulecie śmierci Antoniego Gaudíego.

Monumentalne wieże

Sagrada Família została wzniesiona na planie krzyża. Kościół ma pięć naw. Sklepienie centralne ma wysokość 60 m, nawa główna – 45 m, a sklepienia boczne 30 m.

Oryginalny projekt Antoniego Gaudíego zakładał budowę 18 iglic poświęconych w kolejności: dwunastu apostołom, Matce Bożej, czterem ewangelistom i Chrystusowi. Centralną iglicę Jezusa Chrystusa miał zwieńczyć gigantyczny krzyż. Iglice ewangelistów zakończone są rzeźbami przedstawiającymi ich w sposób symboliczny. Są to: skrzydlaty byk (św. Łukasz), Anioł (św. Mateusz), orzeł (św. Jan) i skrzydlaty lew (św. Marek).

Gaudí traktował swoje dzieło jako „Biblię wykutą w kamieniu”, w której każdy detal architektoniczny niesie znaczenie teologiczne. W całym projekcie nieustannie inspirował się naturą. Kolumny, które podtrzymują sklepienia, rozszerzają się ku górze, przypominając pnie drzew, sklepienia – ich korony. Światło, które przenika przez witraże, daje poczucie obecności Boga. Kapitele kolumn zwieńczone są motywami roślinnymi. Gaudí od początku unikał w swym projekcie kątów prostych (to zresztą bardzo charakterystyczne dla jego dzieł). Wszystkie powierzchnie mają zaokrąglone kształty.

Krypta, najstarsza część Sagrada Família, zaprojektowana jeszcze przez Francisca de Paula del Villara, została ukończona po jego odejściu, w 1891 roku. Gaudí zachował ten projekt, podnosząc jedynie sklepienie dla lepszego oświetlenia. W środku wykonano centralną kaplicę z ołtarzem głównym oraz siedem mniejszych kaplic poświęconych Świętej Rodzinie.

Apsyda to druga najstarsza części bazyliki. Poświęcona została Najświętszej Maryi Pannie. Zajmuje ona wschodnią część budowli między fasadami Narodzenia Pańskiego i Męki Pańskiej. Otoczona jest przez krużganek, w którego centrum znajduje się kaplica Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

Kościół posiada trzy wielkie fasady: Fasadę Narodzenia Pańskiego od wschodu, Fasadę Męki Pańskiej od zachodu i Fasadę Chwały od południa. Fasada Narodzenia Pańskiego została zbudowana przed 1935 roku i uważa się ją za element świątyni, gdzie widać największy wpływ Gaudíego. Jest ona najstarsza i, zgodnie z projektem Gaudíego, jest najbardziej bogato zdobiona.

Fasady Męki Pańskiej oraz Chwały zostały zaprojektowane przez Gaudíego, który jednak nie miał szans doczekać ich ukończenia. Wiedział o tym, dlatego pozostawił swoje koncepcje, które realizowali jego następcy. Fasada Męki Pańskiej jest przeciwieństwem Fasady Narodzenia. Wykonana została jedynie z surowego kamienia. Nie wszystkim taki pomysł się spodobał, lecz ostatecznie uznano, że surowość tej części świątyni odpowiada tematyce, sprzyjając zadumie nad tajemnicą Zbawienia.

Fasada Chwały budowana jest od 2002 roku. To największa z elewacji bazyliki, która stanie się głównym monumentalnym wejściem do świątyni.

Najważniejsze jest to, że Sagrada Família, tak jak zamierzał Gaudi, nie przewyższy wzgórza Montjuïc, mierzącego 173 metrów n.p.m. Architekt zawsze podkreślał, że świątynia, jako dzieło człowieka, nie może wznosić się ponad dzieło Boga.

Czytaj też:
Burzliwe relacje Watykanu i Włoch. Długa droga do porozumieniaCzytaj też:
Za jego panowania stolicą był Płock. Jeden z najmniej znanych PiastówCzytaj też:
Kilka kresek nakreślonych na mapie. Tak papież podzielił świat między dwóch wrogów