Juliusz Słowacki. Przedsiębiorczy artysta, rywal Mickiewicza

Juliusz Słowacki. Przedsiębiorczy artysta, rywal Mickiewicza

Dodano: 
Apoteoza Słowackiego, reprodukcja obrazu Juliusza Zubera
Apoteoza Słowackiego, reprodukcja obrazu Juliusza Zubera Źródło: Wikimedia Commons / Polona
Juliusz Słowacki już za życia nieustannie porównywany był z Adamem Mickiewiczem. Czy słusznie?

Juliusz Słowacki, polski wieszcz, urodził się 4 września 1809 roku. Za życia był trochę niedoceniany. Jego twórczość odkryto, de facto, dopiero po jego śmierci. Juliusz Słowacji zmarł mając zaledwie 39 lat.

Powstanie listopadowe

Juliusz Słowacki przyszedł na świat 4 września 1809 roku w Krzemieńcu (dziś Ukraina). Jego ojciec, Euzebiusz, był profesorem literatury w Liceum Krzemienieckim i na Cesarskim Uniwersytecie Wileńskim. Matką była Salomea z domu Januszewska. We wrześniu 1811 roku rodzina przeniosła się do Wilna, gdzie po dwóch latach zmarł ojciec Juliusza. Salomea powróciła wówczas do Krzemieńca. W 1818 roku matka Juliusza wyszła ponownie za mąż (za Augusta Bécu). W domu prowadziła salon literacki, gdzie spotykali się liczni intelektualiści, głównie z Uniwersytetu Wileńskiego. W domu Słowackich bywał Adam Mickiewicz i Ludwika Śniadecka – pierwsza, nieodwzajemniona miłość Słowackiego.

Juliusz Słowacki w latach 1825-1828 studiował prawo w Wilnie. Później wyjechał do Warszawy, gdzie objął posadę aplikanta w Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu. Zaczął wtedy pisać swoje pierwsze teksty. Zadebiutował powieścią „Hugo”, która została anonimowo opublikowana w roczniku „Melitele”.

Juliusz Słowacki w młodości. Obraz Tytusa Byczkowskiego

Kiedy wybuchło powstanie listopadowe, stan zdrowia nie pozwalał Słowackiemu walczyć z bronią w ręku. Nie zrezygnował on jednak z pracy dla Polski, podejmując pracę jako dyplomata w Biurze Dyplomatycznym księcia Adama Jerzego Czartoryskiego. W marcu 1831 roku Słowacki otrzymał misję zleconą przez Rząd Narodowy. Wyjechał do Drezna, a stamtąd do Paryża i Londynu wioząc ważne listy do polskich przedstawicieli w europejskich stolicach.

Londyn zachwycił Słowackiego. Spędził tam około trzech miesięcy, do września. Później wyjechał do Paryża, gdzie zamierzał spędzić dłuższy czas. Nie chciał jeszcze wracać do kraju. We francuskiej stolicy ukazały się dwa tomy poezji Juliusza Słowackiego, które spodobały się polskiej emigracji we Francji (z tego okresu pochodzi m.in „Żmija”, „Jan Bielecki”, „Mnich” i „Maria Stuart”).

Podróże

Inaczej niż Londyn, Paryż akurat Słowackiego rozczarował. Nie podobało mu się środowisko emigracyjne. Zaczynał również powoli rywalizować z Mickiewiczem, który do tego opublikował właśnie, wywołujące zachwyt, „Dziady część III”. Wkrótce Słowacki wyjechał do Szwajcarii i zamieszkał nad Jeziorem Genewskim, niedaleko Genewy.

W 1834 roku Słowacki wyruszył na wyprawę w Alpy z zaprzyjaźnioną rodziną Wodzińskich. Podróż okazała się dla poety niezwykle inspirująca; odwiedził on wówczas wiele znanych miejsc. Po powrocie wydał poemat miłosny „W Szwajcarii”.

Jednak nawet w kraju, gdzie, jakby się wydawało, Słowacki odnalazł w końcu spokój, nie zabawił długo. W 1836 roku wyjechał do Marsylii, a stamtąd do Rzymu. Tam poznał Zygmunta Krasińskiego, z którym połączyła go przyjaźń. Krasiński doceniał prace Słowackiego i stał się ich pierwszym krytykiem.

Juliusz Słowacki

Po krótkim pobycie w Rzymie, Słowacki wyruszył dalej: do Neapolu, Sorrento, a później do Grecji, Egiptu, Palestyny i Syrii, po czym wrócił ostatecznie do Paryża. Wtedy właśnie powstał m.in.: „Ojciec zadżumionych” i „Wacław”. Skąd miał pieniądze na swe liczne podróże? Warto wspomnieć, że Słowacki miał niezwykłą smykałkę do interesów. Otrzymane od rodziny pieniądze oraz własne oszczęności potrafił umiejętnie inwestować, dzięki czemu mógł dość wygodnie żyć z tak zwanych „procentów”.

Przez krótki czas Juliusz Słowacki był członkiem Koła Sprawy Bożej założonego przez Andrzeja Towiańskiego w Nanterre pod Paryżem. Nie podobała mu się jednak atmosfera stowarzyszenia; zarzucał mu także uległość wobec Rosji. Do Koła należał Mickiewicz i wówczas po raz kolejny Słowacki miał okazję wielokrotnie się z nim spotkać.

W 1848 roku Słowacki chciał wziąć udział w powstaniu, wrócił więc do Polski. Chorował już na gruźlicę i stan zdrowia ponownie uniemożliwił mu włączenie się do walk. Wtedy po raz ostatni spotkał się z matką.

Śmierć Słowackiego

Juliusz Słowacki zmarł 3 kwietnia 1849 roku w Paryżu. Został pochowany na cmentarzu Montmartre.

Pół wieku później, w pierwszych latach XX wieku w Polsce pojawiła się idea, aby prochy poety sprowadzić do kraju. Planowano pochować je w Katedrze na Wawelu, na co stanowczo nie zgodził się kardynał Jan Puzyna, biskup krakowski. Pomysł przeniesienia prochów Słowackiego upadł. Zamiar zrealizowano dopiero w 1927 roku, decyzją Józefa Piłsudskiego, który uwielbiał twórczość wieszcza. Szczątki Słowackiego przypłynęły do Polski na transportowcu ORP „Wilia”. Z Gdańska transportowano je w górę Wisły aż do Warszawy. Ze stolicy pociągiem prochy przewieziono do Krakowa.

Sprowadzenie szczątków Juliusza Słowackiego do Polski

Sprowadzenie prochów Słowackiego stało się ogromnym, ogólnonarodowym wydarzeniem. 28 czerwca 1927 roku odbył się uroczysty pogrzeb wieszcza. Jego prochy zostały złożone obok Adama Mickiewicza w krypcie Wieszczów Narodowych w Katedrze na Wawelu.

Twórczość

Dzieła Słowackiego były niezwykle różnorodne. Pozostawił on po sobie 13 dramatów, 20 poematów, setki wierszy, listów i jedną powieść. Początkowo inspirował się Lordem Byronem i Percy’m B. Shelleyem. Niektórzy widzieli w jego pracach fascynacje pismami Woltera. Słowacki wiele czerpał w nowożytnej filozofii. Zaczytywał się w pismach Kartezjusza, Barucha, Spinozy i Niccolo Machiavellego.

W późniejszym okresie odrzucił wcześniejsze wzorce i zwrócił się w stronę dzieł Szekspira. Zamierzał stworzyć wielki, monumentalny poemat o charakterze tragedii, która miała ukazywać początki państwa polskiego. Zamierzenia nie udało się zrealizować. Powstały jedynie „Balladyna” i „Lilla Weneda”.

Słowacki był autorem koncepcji „filozofii genezyjskiej”, którą wyłożył w dziele „Genezis z ducha”. Była to koncepcja dotycząca istoty wszechświata. Odzwierciedla się ona w pracach, tj. „Samuel Zborowski” i „Król-Duch”.

Juliusz Słowacki stworzył także wielkie dramaty, jak „Kordian” i wspomniana „Balladyna” oraz „Mazepa”, „Syn srebrny Salomei”, „Ksiądz Marek, „Fantazy”, a także poematy „Król-Duch”, „Beniowski”, „Anhelli”. Często przywoływanym utworem, jak się okazało proroczym, jest wiersz „Pośród niesnasków Pan Bóg uderza”, w którym Słowacki zapowiedział pojawienie się słowiańskiego papieża.

Czytaj też:
Michał Czajkowski - Sadyk Pasza. Barwny i tragiczny los polskiego patrioty
Czytaj też:
Józef Bem. Powstaniec, bohater, symbol
Czytaj też:
Tamara Łempicka. Królowa art déco sama stworzyła swój wizerunek

Opracowała: Anna Szczepańska
Źródło: DoRzeczy.pl