Jan Olszewski. Człowiek, który chciał zmienić Polskę na lepsze

Jan Olszewski. Człowiek, który chciał zmienić Polskę na lepsze

Dodano: 
Jan Olszewski
Jan Olszewski Źródło: PAP / Ireneusz Radkiewicz
Jan Olszewski – premier, obrońca w procesach politycznych w okresie PRL. Niezwykle oddany Polsce. Uważany za człowieka niezwykle uczciwego i wiernego swoim zasadom. Jan Olszewski zmarł 7 lutego 2019 roku.

Jan Olszewski to człowiek, o którym wspomina się częściej dopiero w ostatnich latach. Choć zrobił dla Polski wiele, nigdy nie domagał się zaszczytów i nie zabiegał o uwagę. W ostatnich latach życia bardzo chorował.

Jan Olszewski był premierem Polski w latach 1991-1992. Swą funkcję sprawował krótko, a okoliczności, w jakich obalono jego rząd przeszły do historii pod niechlubną nazwą „nocna zmiana”, która stała się zarazem tytułem filmu Jacka Kurskiego i Michała Balcerzaka.

Przeciwko komunistycznej władzy

Jan Olszewski urodził się 20 sierpnia 1930 roku w Warszawie. Uczęszczał do Szkoły Powszechnej im. Mikołaja Kopernika w Warszawie. W czasie II wojny światowej, od 1943 roku, należał do Szarych Szeregów i brał udział w Powstaniu Warszawskim. Walczył pod pseudonimem „Orlik”.

Po wojnie Olszewski działał w Polskim Stronnictwie Ludowym skupionym wokół postaci Stanisława Mikołajczyka. W 1949 roku ukończył XIII Liceum Ogólnokształcące. Później studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim.

Po studiach pracował krótko w Ministerstwie Sprawiedliwości, a następnie w Polskiej Akademii Nauk w Zakładzie Nauk Prawnych. W swoich pracach naukowych, a także publicystycznych (pisał m.in. w „Po prostu”) Olszewski zwracał uwagę na patologie trawiące peerelowski system prawny oraz uzależnione od polityki środowisko sędziów. Wraz z kolegami z „Po prostu” nawoływał do rehabilitacji żołnierzy należących do Armii Krajowej. W 1957 roku otrzymał dwuletni zakaz publikowania tekstów. Od 1963 roku Olszewski był inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa.

Premier Jan Olszewski z żoną Martą

Od 1956 roku Jan Olszewski należał do Klubu Krzywego Koła. Brał udział w spotkaniach u Jana Józefa Lipskiego. W latach 60. Jan Olszewski, jako obrońca, brał udział w procesach politycznych m.in. Melchiora Wańkowicza, Jacka Kuronia, Karola Modzelewskiego i Adama Michnika. Po manifestacjach z marca 1968 roku został zawieszony i przez kolejne dwa lata nie mógł wykonywać swojego zawodu. Do pracy adwokata wrócił w roku 1970.

Jan Olszewski był m.in. inicjatorem napisania Listu 59, czyli pisma skierowanego do Sejmu PRL, w którym grono intelektualistów wyraziło swój protest wobec planowanych zmian w Konstytucji PRL. W 1976 roku Olszewski współzakładał Polskie Porozumienie Niepodległościowe. W kierownictwie PPN znajdowali się oprócz niego Zdzisław Najder, Andrzej Kijowski oraz Jan Józef Szczepański.

Jan Olszewski należał do Komitetu Obrony Robotników założonego w 1976 roku. Na liście założycielskiej KOR Olszewski nie znalazł się celowo, aby mógł dalej bronić w sądach ludzi represjonowanych przez komunistyczne władze PRL. W 1977 roku Olszewski podpisał Deklarację Ruchu Demokratycznego, która była dokumentem programowym KOR. Już wówczas, tj. pod koniec lat 70. Olszewski rozważał powołanie w Polsce instytucji Rzecznika Praw Obywatelskich.

Warszawa, 1992-05-19. Spotkanie prezydenta L. Wałęsy z premierem J. Olszewskim.

Na początku lat 80. Olszewski włączył się w organizację niezależnego związku zawodowego w Warszawie. Był doradcą Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” oraz współautorem statutu „Solidarności”.

Po wprowadzeniu stanu wojennego Jan Olszewski kontynuował współpracę z „Solidarnością”. Był reprezentantem sekretarza Konferencji Episkopatu Polski, Bronisława Dąbrowskiego podczas rozmów z władzami PRL. Olszewski starał się o uwolnienie z więzień zatrzymanych i internowanych członków opozycji, szczególnie tych, których stan zdrowia pogorszył się w czasie uwięzienia. W tym czasie występował jako obrońca m.in. Lecha Wałęsy, Zbigniewa Bujaka czy Zbigniewa Romaszewskiego.

Po zabójstwie księdza Jerzego Popiełuszki, Jan Olszewski występował jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego w procesie zabójców księdza. Z ramienia KEP oraz prymasa Glempa występował jeszcze kilkukrotnie jako obrońca lub mediator. Zajmował się sprawami zabójstw księży Stefana Niedzielaka, Stanisława Suchowolca i Sylwestra Zycha.

Wolna (?) Polska

Od grudnia 1988 roku Olszewski współtworzył Komitet Obywatelski, który miał zasiąść do Okrągłego Stołu w czasie rozmów z władzami PRL. Jan Olszewski był także uczestnikiem okrągłostołowych rozmów. Później, w latach 1989-1991 pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego trybunału Stanu. W 1990 roku został fundatorem Polskiej Fundacji Katyńskiej.

Od 1990 roku Olszewski należał do Porozumienia Centrum. Po wygraniu przez Lecha Wałęsę wyborów prezydenckich, został jednym z jego doradców. Od 1991 roku zasiadał w Sejmie jako poseł. 6 grudnia 1991 Jan Olszewski roku został prezesem Rady Ministrów.

Jan Olszewski (1930-2019)

Jako premier Olszewski opowiadał się za dekomunizacją polskich służb i wojska. Sprzeciwiał się „bezrefleksyjnym” relacjom z Rosją. Olszewski wypowiadał się krytycznie np. o przekazywaniu rosyjskim firmom znajdujących się w Polsce terenów sowieckich baz wojskowych. 5 czerwca 1992 roku Jan Olszewski został pozbawiony urzędu w warunkach, które do dzisiaj budzą wiele kontrowersji i niepokoju.

W 1992 roku Olszewski wystąpił z Porozumienia Centrum, zakładając Ruch dla Rzeczpospolitej. W 1995 roku założył nowe ugrupowanie – Ruch Odbudowy Polski. W 1997 roku ponownie został posłem na Sejm RP. W latach 2005-2006 był zastępcą przewodniczącego Trybunału Stanu, zaś od 2006 roku doradcą prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego.

Jan Olszewski zmarł 7 lutego 2019 roku. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

W maju 2009 roku Jan Olszewski został odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Orderem Orła Białego.

Czytaj też:
Anna Walentynowicz – prawdziwy symbol Solidarności
Czytaj też:
Walka o krzyż w Nowej Hucie. Komunistyczne marzenia o mieście bez Boga
Czytaj też:
Stanisław Pyjas i jego śmierć. Niewyjaśniona zbrodnia z czasów PRL

Źródło: DoRzeczy.pl