„Jak zauważa Sławomir Koper w głównym tekście numeru, w trakcie rabacji galicyjskiej rozegrały się sceny, jakich na ziemiach polskich nie widziano od czasów powstania Chmielnickiego i koliszczyzny. Można też spojrzeć na to wszystko z innej perspektywy. Niektórym Polakom sceny rozgrywające się zimą 1846 r. na galicyjskich dworach kojarzyć się będą z horrorem, do którego doszło niemal 100 lat później nieco dalej na wschód – na Wołyniu. Oczywiście wybuch chłopskiego gniewu miał swoje przyczyny, o których trzeba uczciwie opowiedzieć. Brutalne wykorzystywanie chłopów przez szlachciców, którzy często byli po prostu panami ich życia i śmierci, quasiniewolnicza pańszczyzna i wreszcie piszcząca bieda, za którą wieś obwiniała dwór. To wszystko prawda i takie było podglebie tych makabrycznych wydarzeń, ale jednak tak dzikiego szału mordowania, który pochłonął w ciągu zaledwie kilku dni być może nawet 2–3 tys. ofiar (szacunki są tu niedokładne), nie da się usprawiedliwiać”. – pisze redaktor naczelny „Historii DoRzeczy”, Piotr Włoczyk.
Historia DoRzeczy 4/2026
Na przełomie 1845 i 1846 roku w Galicji wrzało. Polska szlachta szykowała się do rozpoczęcia powstania przeciwko Austriakom, lecz były to przygotowania chaotyczne, niedające wielkich nadziei na powodzenie. Niektórzy, jak Julian Goslar i Edward Dembowski postulowali, aby do dołączenia do zrywu namówić chłopów, lecz głosy te odezwały się zbyt późno.
Chłopi na ogół nie rozumieli pojęć takich, jak „walka o niepodległość Polski”. Dla nich liczył się teraźniejszy byt, poprawa losu tu i teraz. Kiedy polscy panowie, których na co dzień kojarzyli raczej z pracą, ale i wyzyskiem na polu czy karą chłosty, obiecywali zniesienie pańszczyzny, wydawało im się to niemożliwe, nawet jeśli częścią polskiej szlachty kierowały autentyczne, dobre intencje. Inaczej rzecz miała się, kiedy o poprawie losu chłopstwa mówili austriaccy urzędnicy. Dla wielu chłopów to oni byli wiarygodni...
W najnowszym wydaniu „Historii DoRzeczy” przyglądamy się krwawym wydarzeniom rabacji galicyjskiej.
Co ponadto?
Zapraszamy do zapoznania się ze spisem treści:
W naszym miesięczniku znajdziecie Państwo również felietony oraz recenzje najciekawszych książek, które ukazały się na naszym rynku wydawniczym w ostatnich tygodniach.
Zapraszamy do wydania papierowego oraz elektronicznego.
Teksty dostępne są także dla Czytelników DoRzeczy+ !
"Historia Do Rzeczy" już w kioskach!
Zapraszamy do punktów sprzedaży oraz subskrypcji cyfrowej.
Życzymy udanej lektury!
Czytaj też:
Na wozie z trupamiCzytaj też:
Piekło rabacji galicyjskiejCzytaj też:
Zbrodnia i skruchaCzytaj też:
"Kojot" na granicy śmierciCzytaj też:
Czmychający Bierut
Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy tygodnika Do Rzeczy.
Regulamin i warunki licencjonowania materiałów prasowych.